Verkamman

Details, Johan Cruijff is er dol op. Kleine dingetjes, op het oog bijkomstigheden, daar zou het allemaal om gaan. Een metertje meer of minder naar binnen of naar buiten staan - Johan vindt het 'logisch', dat die zaakjes de doorslag geven in het voetbal. Een bijzonder detail heeft Johan er altijd voor een particulier belang uitgelicht: de kleding. Zijn eeuwige gezever over het ene streepje minder op het Adidas-pakje van Oranje, beperkte destijds zijn interlandlijst.

Toen 'Cruijff Sports' nog ontwikkeld moest worden om zijn financiële rampspoed in de Spaanse varkenshandel uit te wissen, was Johan een fan van het merk Puma. Puma-schoenen waren sierlijker dan Adidas-kicksen. Bovendien had Puma de strategie het geld uit te geven aan een enkele vedette. Eusebio, Pele, Cruijff, die kringen. Adidas pronkte liever met het collectief van harde werkers, plus Franz Beckenbauer.

Het gedoe van Cruijff rond het ene streepje minder dan de drie van Adidas, was wel eens vermoeiend. Het leidde ook tot zotte situaties. Toen het Nederlands elftal in het najaar van 1971 in de Kuip tegen Oost-Duitsland moest spelen, stonden tien spelers met een fel oranje shirt met een v-hals en korte mouwen aan de aftrap. Het shirt van Cruijff was zachter van kleur, had lange mouwen en een ronde hals.

Adidas werd gek van de dwarsligger, maar maakte er op den duur zelf ook een bende van. De marktleider ging in Nederland zelfs even ten onder aan een ongekende slordigheid. Oranje werd met de leeuw rechts (!) op de borst de wei ingestuurd, terwijl iedereen weet dat de leeuw op het hart, dus links, moet zitten. Er is een interland gespeeld, waarbij het Nederlands elftal als een potsierlijke bierploeg was verkleed: Milaan, 24 februari 1979, Italië-Nederland, 3-0. Bij zes spelers zat de leeuw links, bij vier rechts.

Tegenwoordig hoort men Cruijff niet meer over strepen of lijnen van de voetbal-couturiers. Johan is wel adviseur van de KNVB en hij heeft ook een uitgesproken mening over de kleuren waarin het Nederlands elftal moet spelen: een fel oranje shirt en een zwarte broek, dat moet het zijn. Oranje-wit vindt Cruijff te flets. Binnenkort krijgt Neerlands grootste voetballer zijn zin. Meteen na de eeuwwisseling wordt oranje-zwart voor het Nederlands elftal de eerste voorkeur van Nike en de KNVB. Voor de kousen wordt vastgehouden aan oranje, met een zwart boord. Dat is jammer, want hoe mooi waren toch de blauwe kousen in de jaren veertig tot zestig. Oranje-zwart-blauw - dan stond het bij de aftrap al bijna 1-0.

Grappig, doch niet uniform, waren de kousen van het antieke Nederlands elftal. Om hun clubs te eren met de verkiezing door de knappe koppen van de Nederlandsch Elftal Commissie, droegen de spelers vanaf 1905 de kousen in hun verenigingskleuren. Het was een bont compromis, nadat eerder nog de spelers van het Nederlands (Bonds)elftal gewoon in de eigen clubkleuren hadden gespeeld. Erg overzichtelijk was dat niet, want de tegenstander deed hetzelfde, maar kleurrijk en gezellig was het beslist.

Volgende week speelt Oranje trouwens de laatste interland van de eeuw, tegen Tsjechië. Van dat land hebben we in 1972 voor het laatst gewonnen en vervolgens in de combinaties oranje-zwart, tweemaal wit-wit, oranje-wit en wit-oranje drie keer verloren en twee keer gelijkgespeeld. Precies 33 jaar geleden verloor Johan Cruijff in zwarte broek ook al van de Tsjechen. Johan werd toen uit het veld gestuurd, maar dat was een detail.