Leider van Britse Labourpartij wil korte metten maken met 'bastaards' in het Hogerhuis

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - Als het aan Labourleider Tony Blair ligt kan het kleurrijke, aristocratische gezelschap dat de rode bankjes van het Britse Hogerhuis bevolkt zijn biezen pakken. “Het feit dat een verre voorouder de maitresse van de koning is geweest, is niet zo'n grote verdienste dat je daarom over wetten mag stemmen”, vindt hij.

In vroeger tijden was het gebruikelijk dat een Engelse koning zijn bastaarden in de adelstand verhief. Veel van deze 'nieuwe' adel kwam in het Hogerhuis terecht en hun kleinkinderen zitten er vandaag de dag nog. Blairs laatdunkende opmerking over deze peers luidt een uitgebreid pakket aan constitutionele hervormingen in dat de Labourpartij wil doorvoeren, mochten ze de verkiezingen winnen die uiterlijk in 1997 gehouden worden. Blair wil het hele Britse bestel grondig democratiseren, omdat volgens hem de overheid en de burger elkaar al lang geleden uit het oog zijn verloren.

De peers vormen Blairs eerste en belangrijkste doelwit. “Het is toch absurd dat mensen door geboorte en niet door verkiezingen of bewezen kwaliteiten macht kunnen uitoefenen”, vindt Blair. Het overgrote deel van de peers, zo'n zevenhonderd, erft het Hogerhuislidmaatschap. De overige vierhonderd worden voor het leven benoemd. Dit levert elfhonderd leden op, maar daarvan is de helft zelden of nooit aanwezig, een andere reden om het systeem als verouderd te bestempelen.

De Conservatieve regeringspartij toonden zich geschokt door de plannen. Niet verwonderlijk, want driehonderd van de peers op erfelijkheidsbasis zijn overtuigde Tory's. Dat Labour van de peers af wil mag ook al geen verwondering wekken; slechts twaalf edellieden van geboorte zijn Labour-aanhanger.

Het Hogerhuis staat in Groot-Brittannië al lang ter discussie, maar nog nooit deed een politicus zulke ferme uitspraken over veranderingen. Hetzelfde geldt voor de volgende stap in Blairs constitutionele hervormingen, eigen parlementen voor Schotland en Wales. Ook een oude discussie in het Verenigd Koninkrijk, maar zelden kregen de gebieden zulke duidelijke beloften.

Veel voorzichtiger liet Blair zich uit over het districtenstelsel voor verkiezingen. Al jaren gaan er stemmen op om over te stappen op evenredige vertegenwoordiging in het parlement, omdat zo'n systeem veel beter de wensen van de kiezer weerspiegelt. Blair wilde niet beloven dat Labour hierin verandering zal brengen, maar zegt er een referendum over te willen houden.

Commentatoren prezen de frisse wind die Blair wil laten waaien. Maar de krant The Guardian was een beetje teleurgesteld. “Als Blair het principe van erfelijke macht aan wil pakken, waarom gaat hij dan voorbij aan het belangrijkste symbool hiervan?” De krant doelde hiermee uiteraard op het veelgeplaagde Britse koningshuis.