Pater jezuïet Van Beeck is geen nieuwskonijn

CHICAGO - Pater jezuïet Joep van Beeck spreekt vloeiend Nedelands. Afgezien van een enkel 'sure' verraadt niets dat hij al jaren in de Verenigde Staten woont. “Ik ben geen nieuwskonijn”, zegt hij eerlijk. En schuldbewust: “Soms ben ik een weekend weg en dan mis ik de krant helemaal niet”.

Joep van Beeck woont nu ruim zevenentwintig jaar in de Verenigde Staten. Hij promoveerde in Amsterdam in de Engelse taal- en letterkunde. Daarna verdiepte hij zich in de theologie. In 1968 kwam hij, inmiddels toegetreden tot de jezuïetenorde, voor het eerst in de Verenigde Staten. Hij besloot in dat land te blijven. De vrijheid van meningsuiting sprak hem aan. Nu is hij hoogleraar systematische theologie aan de universiteit van Chicago.

“Ik kan in de Verenigde Staten denken wat ik wil. Hier wordt weinig gezeurd. Laatst was ik een beetje ziek en om op te knappen ben ik toen een tijdje naar Nederland gegaan. Het viel me op dat daar in de trein zo gekankerd wordt. Het leek wel een kinderkamer, iedereen was aan het klagen.” Volgens van Beeck gaat het nieuws in Nederland vaak over relatief 'kleine' gebeurtenissen. “Dat is ook niet verwonderlijk. In Nederland is zo'n geweldige bewustzijnsdichtheid. Veel minder dan in de Verenigde Staten. Daardoor ben ik hier veel vrijer om theologische posities neer te zetten zonder dat er meteen koffie om wordt gezet.”

De Amerikaanse manier van leven is heel anders dan de Nederlandse, ontdekte Van Beeck. “Daar vergis je je vaak in. De koelkast ziet er hier hetzelfde uit, maar toch is het een volkomen andere cultuur. Het sociale vangnet bijvoorbeeld, heeft hier geweldig grote mazen.” Misschien zijn Amerikanen juist daardoor sterk sociaal bewogen, denkt Van Beeck. “Er wordt hier bijvoorbeeld ontzettend veel vrijwilligerswerk gedaan.”

Zijn abonnenment op de overzeese editie van de NRC zegde Van Beeck in 1976 op. Net terug van een sabbatsjaar, realiseerde hij zich plotseling dat hij voortaan in Amerika thuis hoorde. “Ik zei tegen mijn broer in Nederland: 'Schei er maar mee uit, ik lees het toch niet meer. Thuis is nu hier.”'.

“Mijn zusje beslist wat ik belangrijk vind. Ze stuurt me krantenknipsels uit Nederland. Met name over het Jodendom, want ze weet dat ik daarmee bezig ben. Ook krijg ik op die manier bericht van het overlijden van medebroeders. Dat interesseert me ook. Soms stuurt ze me Nederlandse romans.”

Verder leest Van Beeck Amerikaanse kranten. De Chicago Tribune en de New York Times bevallen hem wel. Toch vindt hij de Times een 'goede, maar geen grootse' krant. “Een grootse krant bestaat niet in de Verenigde Staten. Hier bestaat geen de Frankfürter Allgemeine of Neue Züricher Zeitung. Alleen de Washington Post komt daarbij in de buurt.”

Van Beeck mist vooral degelijke berichtgeving over het buitenland. Voor Amerikaanse kranten zijn bijna alleen de gebeurtenissen in het eigen continent van belang. Vol vuur: “Nederlands nieuws is echt veel internationaler dan welke Amerikaanse nieuwsdienst ook”. De media in de Verenigde Staten reduceren volgens de pater alle gebeurtenissen in het buitenland, tot binnenlands nieuws. Over Nederland verschijnt dan ook weinig. “Alleen de watersnood van afgelopen lente is hier uitvoerig besproken. Amerikanen herkennen dat, want zoiets gebeurt hier ieder jaar. Daarover was zeer uitgebreide berichtgeving, met 'pictures' erbij enzovoorts. Maar over het algemeen komt België hier vaker dan Nederland in het nieuws, vanwege Brussel natuurlijk.”

Wanneer in Nederland verkiezingen zijn, is dat goed voor een heel klein blokje in de New York Times. Als dan een bijzondere coalitie aantreedt, wordt dat even gemeld. “Maar eigenlijk wordt er hier een beetje om gegniffeld dat dat zoveel voeten in aarde moet hebben.”

De kennis die Amerikanen over Nederland hebben, vindt Van Beeck beperkt. Tulpen en windmolens, dat is alles. Bovendien denken de Amerikanen dat alle Nederlanders van protestantse huize zijn. “Een overblijfsel van de negentiende-eeuwse propaganda”, denkt Van Beeck. “Als je vertelt dat sinds de reformatie eenderde van de bevolking katholiek is, zijn ze erg verbaasd.”