Treurnis in het kwadraat

VERHANGNIS. Regie: Fred Kelemen. Met Sanja Spengker en Valerij Fedorenko. Te zien in Amsterdam - Desmet, Utrecht - 't Hoogt.

Fred Kelemen - en dat verklaart enigszins zijn succes - is een epigoon van de in het festivalcircuit en in intellectuele kringen mateloos bewonderde Russische regisseur Aleksandr Sukorow en de Hongaarse cineast Bela Tarr.

Al jaren prediken die (in nu eens weergaloos mooie, dan weer stomvervelende films) het absolute nihilisme. De hoofdfiguren van deze regisseurs zijn liever dood dan levend. Altijd benadrukken Aleksander Sukorow en Bela Tarr de levenswalging van hun personages door het gebruik van een zo groezelig mogelijke filmstijl.

In zijn 'Verhüngnis' telt Kelemen Sukorow en Tarr bij elkaar op en zet hij de (nogal voorspelbare) negatieve uitkomst van die rekensom ook nog eens tamelijk moddervet aan. Alleen al het larmoyanteverhaal van deze film is van een nog zelden vertoonde en ongekend bedroevende treurigheid.

Plaats van handeling is het winterse Berlijn. Daar scharrelt een van origine Russische accordeonist in de ijskou en dikke mistflarden zijn kostje bij elkaar door op straat zijn instrument te bespelen. Een parvenu van Zuidamerikaanse afkomst neemt hem mee naar huis en dwingt hem, wapperend met stapels Marken, tegen heug en meug tango's te spelen en liters wodka te zuipen.

Ladderzat wankelt de accordeonist naar het huis van zijn vriendin. Hij betrapt haar met een minnaar en schiet dat heerschap pardoes overhoop. De vriendin zet het ook op een zuipen, slaat aan het zwerven en belandt in een kroeg. De ene na de andere fles sterke drank ledigend laat ze zich daar door de ene na de andere zatlap betasten en verkrachten.

Het leven biedt - zo luidt de overduidelijke boodschap van Kelemen - niets dan treurigheid. Wie dat uit zijn onbehouwen verhaal nog niet mocht begrijpen, vindt in zijn stijl voldoende houvast. Alles wat zich in 'Verhüngnis' afspeelt is onscherp gefotografeerd of in het duister gehuld.

Niets doet er meer toe, probeert Kelemen (helaas met succes) de artistieke en intellectuele smaaksmakers wijs te maken: zelfs het maken van een verzorgde film niet.