Friesland is er klaar voor, nu het ijs nog

Van onze correspondente LEEUWARDEN - Hoewel de komst van de Elfstedentocht nog lang niet zeker is, bereidt Friesland zich al massaal voor. Ondernemers ruiken geld, Leeuwarden denkt duizenden feestvierders op zijn dak te krijgen en rayonhoofden en ijsmeesters doen er alles aan om de route in orde te maken.

Op de route van ruim tweehonderd kilometer liggen immers nog ongeveer honderdzestig wakken. Maar dat mag de pret niet drukken, de elfstedenkoorts nadert zo langzamerhand het hoogtepunt. Iedereen hoopt op een vijftiende editie van dit “wonderbaarlijk mooi gebeuren”, zoals voormalig commissaris van de koningin Wiegel dit in '85 en '86 noemde.

“Het is zonde nu stil te zitten. We zijn nu zo dichtbij, dat we er alles aan moeten doen om te zorgen dat het zo ver komt”, vindt L. Wolthuis. Hij is ijsmeester van de Elfmerentocht, een tocht die meestal vooraf gaat en als test-case geldt voor de Elfstedentocht. Met ongeveer vijftig vrijwilligers is hij de hele dag in touw om de wakken te dichten, die door de aanhoudende straffe oostenwind maar niet dicht willen vriezen. “In Sneek hebben we bij de Waterpoort stukken ijs met een vrachtauto in het wak geleegd en dat lijkt dicht te vriezen.”

Een ander wak is maandagnacht afgedekt met landbouwfolie. Toen Wolthuis gisterochtend het folie eraf haalde, zag hij tot zijn grote blijdschap dat er ijs lag. “In één nacht ligt er al een laag van drie centimeter. Dat geeft hoop.”

Gisteren is ook nog een totaal nieuwe methode toegepast. In een wak bij Gaastmeer is een soort vitrage gebracht. Dat zakt ongeveer tien centimeter, en de hoop is dat het laagje water er boven tot stilstand komt, waardoor het kan bevriezen. “We kennen deze methode nog helemaal niet, we moeten dus maar zien of het werkt”, aldus Wolthuis.

In Balk is het experiment met de ijstransplantie geslaagd. Een wak in de Luts werd maandagavond met honderd ijsschotsen opgevuld. Gisterochtend bleek alles aan elkaar gevroren. “Ik ben er meteen over heen gelopen, en het hield uitstekend. Tussen de schotsen was het ijs al drie centimeter dik. Dat is nog niet genoeg voor duizenden rijders, maar met een paar nachten vorst komen we heel ver”, hoopt assistent rayonhoofd Auke Hylkema.

De laatste weersvoorspellingen lijken gunstig. De verwachte dooiaanval na het weekend zal Friesland waarschijnlijk niet bereiken. Voorzitter van de vereniging De Friesche Elf Steden H. Kroes is blij met deze wending, maar hij benadrukt nog eens dat dat nog niets betekent. “Die veranderende weersvoorspelling is voor mij nog geen reden om de rayonhoofden bij elkaar te roepen. Daar is het ijs nu echt nog te slecht voor.” De algemene tendens in de provincie is dat de tocht maandag of dinsdag gereden zal worden. Kroes wil van geen bevestiging weten. “Ik ga absoluut nog geen datum noemen.”

Loodrecht tegenover de terughoudendheid van Kroes, staan de voorbereidingen die ondernemers en de gemeente Leeuwarden nu al treffen. Zij rekenen helemaal op de komst van de tocht. Bij de Dokkumer Vlaggencentrale liggen de drukproeven voor een zogenaamde Elfstedenvlag al klaar. “Wij wachten op de magische woorden van Kroes. Op dat moment begint voor ons de drukte”, aldus H. Nagtegaal, woordvoeder van de vlaggenfabriek. Bij het relatiegeschenkenbedrijf Jurjen de Vries in Leeuwarden liggen ook al ongeveer honderd ontwerpen gereed. Petjes, pennen, sjaaltjes, body-warmers en zelfs een elfstedentocht-koortsthermometer zijn al klaar om gedrukt te worden.

Leeuwarden treft voorbereidingen voor een groot feest in de nacht voor de start. Alle kroegen zijn voor het eerst de nacht voor de start open. Als het allemaal doorgaat, wordt het centrum autovrij gemaakt en er komen drie grote feesttenten. De parkeergarage onder het Zaailand, het centrale plein in de stad, wordt ingericht als slaapruimte voor ongeveer duizend mensen. “In 1986 zagen we in de stad mensen in portieken en bushaltes slapen. Dat willen we nu in betere banen leiden”, vertelt Maaike Veldhuis van de Stichting promotie Leeuwarden. “Wij zijn er helemaal klaar voor, nu het ijs nog.”