Een keuze moet je zelf maken

Caroline Schröder fotografeerde een aantal jongeren in situaties waarin ze zichzelf graag zien. Vervolgens wees de geportretteerde iemand uit een oudere generatie aan, die belangrijk voor hem of haar is. Die werd geïnterviewd. Interviews en foto's leveren een dubbelportret op van twee generaties. Jaren van verschil, maar de idealen blijven vaak dezelfde. Vandaag: Jan Gerrit Joren (66) en Bart van Gelder (slot). Het boek Idealen is bij de boekhandel te koop (¿19,50).

Via de accordeonvereniging ontstond een familiebandje, 'De vrolijke vrijbuiters'. Ik was toen veertien. We vielen met onze neus in de boter met de bevrijdingsfeesten. Mijn ouders waren minder enthousiast. We kwamen vaak laat thuis, terwijl wij de andere ochtend weer vroeg aan de slag moesten in de tuin. En dat artiestenwereldje vonden ze ook maar vreemd. De lonen waren toen heel erg laag, dus door in de band op te treden kon ik er lekker wat bijschnabbelen.

Na de bevrijding moest ik soldaat worden om Nederlands Indië te gaan bevrijden. Het doopsgezinde milieu waar ik uit kom, was vrij anti-militaristisch. Ik voelde er zelf helemaal niet voor hetzelfde te gaan doen als de Duitsers. Die onderdrukking heeft diepe indruk op me gemaakt. Daarom heb ik principieel dienst geweigerd. Moest ik daar gaan doen wat ik zelf aan den lijve had ondervonden? Familie en vrienden waardeerden mijn principiële houding. Maar verder? Een laffe deserteur was ik. Ik kreeg S3 en werd anderhalf jaar lang opgesloten tussen criminelen. Veroordeeld door de massa. Maar spijt heb ik er nooit van gehad. Een keuze moet je zelf maken.

De oorlog vergeet je nooit. We hadden toen niets. Als het weer minder zou worden dan gingen wij zo weer op de fiets. Dat is voor de tegenwoordige jeugd veel moeilijker. We zitten nu op de top van de maatschappelijke welvaart. Het leven wordt hier te duur. Als ik Bart was dan zou ik mijn geluk elders gaan zoeken. In landen als Sri Lanka en Indonesië liggen nog een heleboel mogelijkheden voor boeren.''