Olympische Spelen in Sydney worden niet zo groen als Greenpeace wenst

SYDNEY - Wie rust, ruimte en verkoeling zoekt in het overvolle commerciële centrum van de wijk Darling Harbour in Sydney, wordt bij een bezoek aan The Olympic Store in Pitt Street aangenaam verrast. Hier heerst serene rust, niets wijst op olympische koorts die zeker hier mocht worden verwacht. En ook elders in het centrum niet is te bespeuren.

Een verkoopmanager van de chique winkel verklaart met een stalen gezicht dat de vijf verkoopplaatsen voor officiële olympische artikelen sinds de opening acht maanden geleden lopen als een trein. “Hier is het altijd druk meneer.” De prijzen zijn inmiddels naar beneden bijgesteld, maar Australiërs en toeristen lopen niet warm voor T-shirts en petten van 55 gulden, stropdassen en knuffelmascottes (85) en aardewerk (90 tot meer dan 300 gulden). Het grootste deel van die prijzen wordt bepaald door het logo, dat bestaat uit traditionele Australische vormen en kleuren en een hardlopende atleet uitbeeldt. Of, zoals anderen volgens Reg Gratton menen, een in stukken verdeelde kip.

De Brit Gratton is manager van het toekomstige hoofdperscentrum en woordvoerder van Socog, het Sydney Organizing Committee for the Olympic Games. Hij geeft grif toe dat de Australiërs op dit gebied hun hand hebben overspeeld, waar deze voormalige journalist van het persbureau Reuters tijdens een rondreis langs de olympische accommodaties over het algemeen optimistisch is gestemd over het evenement dat in 2000 van 15 september tot en met 1 oktober wordt gehouden.

Met honderd andere medewerkers van Socog was hij zelf aanwezig bij het fiasco dat van Atlanta Badlanta maakte. “Wij hebben een prachtig voorbeeld van hoe het niet moet. Bovendien gebruiken we zaken die daar wel goed liepen, deels compleet met medewerkers. We zijn de eerste Engelstalige Spelen sinds decennia die het overnemen van een vorige Engelstalige organisatie. Dat is een voordeel.”

Gratton analyseert in hoog tempo de fouten van Atlanta en de wijze waarop die in Sydney zullen worden voorkomen. Vervoer, veiligheid en informatievoorziening vormden destijds de voornaamste bronnen van ergernis. Accommodaties en plaatsen van huisvesting lagen ver uiteen; oude bussen werden bestuurd door vrijwilligers die in en rond Atlanta weg noch steg kenden. Andere vrijwilligers kwamen niet opdagen of waren incapabel.

In Sydney zijn de sportlocaties op vier plaatsen geconcentreerd die maximaal 45 minuten reizen uit elkaar liggen. Voor het vervoer worden professionele buschauffeurs ingeschakeld die vaste routes zullen rijden in goed materiaal. Bussen voor de Olympic Family vertrekken en stoppen alleen binnen de olympische locaties, zodat reizigers in principe slechts eenmaal op een dag de veiligheidscontrole behoeven te ondergaan. De informatievoorziening wordt deels geïntegreerd in studie-projecten aan de universiteiten. Studenten die er als vrijwilliger aan deelnemen kunnen voor hun studie bonuspunten verdienen, wat de kwaliteit moet waarborgen.

Kater

Waar Atlanta puur een geprivatiseerde onderneming was en daardoor het karakter kreeg van een jaarbeurs, daar leunt Sydney aan de kostenkant voor tweederde op de provinciale overheid van New South Wales. Over de begroting was nogal wat te doen geweest. Nadat de toewijzing van de Spelen als een nieuwjaarsfeest was gevierd, kwam de kater met de mededeling dat de geraamde begroting van nog geen twee miljard gulden exclusief accommodaties was. Nu ligt het budget van Socog net boven de drie miljard en is de raming voor de bouwkosten 4,4 miljard. Alleen het olympisch stadion - kosten en beheer in handen van een bouwconsortium - slokt bijna een miljard op.

Vanwege de commotie die daarover ontstond, is voor veel sporten alsnog naar bestaande accommodaties gezocht. Onrust is er niet meer, de bevolking van Australië is opvallend eensgezind, zelfs de oppositie heeft weinig kritiek. Dat komt ondanks de teleurstellende verkopen van olympisch artikelen door de enorme meevaller bij de verkoop van televisierechten. En de optimistische ramingen over de economische impact die de Spelen op Australië zal hebben. Gesproken wordt in verschillende studies over een toename van tien miljard van het bruto staatsproduct en eenzelfde groei voor New South Wales. Maar over de kosten is Michael Knight, al de derde president van Socog en tevens minister van Olympische Spelen, even helder als onduidelijk: “Wat het kost, weten we pas als de Spelen voorbij zijn.”

Wie nu op één dag de vier lokaties Sydney Olympic Parc, Darling Harbour, Sydney West en Sydney East bezoekt, zit enkele uren in de bus. De fraaie stad die om een gigantisch havencomplex in de Parramatta River is gebouwd - plaats van de olympische zeilwedstrijden - biedt bezoekers vele malen meer dan in '96 het zakencentrum Atlanta. Maar het verkeer blijft een probleem in de metropool van bijna vier miljoen inwoners. Automobilisten melden een opkomende hoofdpijn als ze naar de verwachte situatie tijdens de Spelen wordt gevraagd. Volgens Gratton zal het allemaal meevallen. De schoolvakanties zijn met twee weken verlengd, zodat veel inwoners op vakantie zullen zijn. Bezoek met de auto aan Sydney Olympic Parc - veruit het grootste en belangrijkste centrum van de Spelen - wordt op simpele wijze ontmoedigd: er zijn geen publieke parkeerplaatsen. Het treinstation pal voor het Olympisch Stadion moet in maart klaar zijn en kan 50 000 bezoekers per uur verwerken. Bussen moeten binnen die marge nog eens 28 000 mensen kunnen verstouwen. Voor die laatste vormen de wegen het probleem. Er zal een speciale baan worden gereserveerd voor olympisch vervoer, maar lang niet overal zijn driebaanswegen. Met de aanleg van de verkeersader naar het centrum is nog niet begonnen.

Vijftien van de 28 sporten worden geconcentreerd in Homebush Bay, een voormalige vuilstortplaats op veertien kilometer afstand van het centrum. Binnen dat Sydney Olympic Parc wordt in een opslagruimte van een warenhuis het grootste televisie-centrum ooit gebouwd. Veel accommodaties zoals het fraaie aquatic zwemcentrum zijn gereed. Een multifunctionele hal voor het perscentrum is vrijwel klaar om er in april vee te stallen voor een grote jaarmarkt en op loopafstand van het in aanbouw zijnde olympisch stadion verrijst het atletendorp, dat plaats zal bieden aan 15 300 mensen. Het complex strekt zich uit over 760 hectare en wordt na 2000 woonwijk en recreatiecentrum.

Natuurvriendelijk

Sydney presenteert het mega-evenement als Groene Spelen. Groen zal Australiës grootste bouwproject - dagelijks gaat er vier miljoen gulden om en werken er 3000 arbeiders - voor het oog inderdaad zijn. Door het planten van gekweekte bomen zullen bezoekers in 2000 de indruk krijgen in een al lang bestaand natuurgebied te lopen. Veel nadruk ligt op besparing van energie en zuinig omgaan met natuurvriendelijk materiaal. Op Homebush Bay zal slechts één sportaccommodatie airconditioning hebben. Bij de koeling wordt gebruik gemaakt van natuurlijke luchtstromingen. Zonne- en windenergie leveren stroom en met de ovale daken van het grootste Olympisch Stadion ooit (capaciteit 110 000, na de Spelen 80 000) wordt regenwater opgevangen voor irrigatie van de sportterreinen.

Darrel Luscombe, woordvoerder van Greenpeace Australië, heeft er lovende woorden voor. Over Homebush Bay en omgeving is hij minder te spreken. “Voor sanering van de bodem is 137 miljoen dollar uitgetrokken, het is hier okee”, meldt Gratton en gaat snel over op een ander onderwerp. Luscombe beaamt dat voor dat geld veel is schoongemaakt, zonder dat echter het probleem is opgelost. “De intentie was om te demonstreren dat je sterk verontreinigd terrein weer geschikt kan maken om op te leven. Dat heeft Socog onvoldoende begrepen. Het atletendorp vormt geen probleem meer, en ook op andere plaatsen van het Olympic Parc is veel troep verwijderd. Maar het heeft het probleem niet opgelost. Dat is verschoven en verborgen en over twintig jaar brengt dat andere mensen weer in moeilijkheden.”

De baai zelf is een van de ontelbare zijtakken van de Parramatta River. Nu worden er toeristen met een veerpont over aangevoerd om de accommodaties en het in een voormalig slachthuis gevestigde informatiecentrum te bezichtigen; in 2000 is die route exclusief voorbehouden aan de VIP's. Ze zullen geen lijntje mogen uitwerpen als de overheid niet snel ingrijpt. Het water is zo sterk vervuild, dat vissen streng is verboden. Niet alleen werd in het gebied huisafval gestort, Union Carbide heeft er van 1949 tot 1976 de gevaarlijkste chemische stoffen gestort, zoals dioxine en DDT. Andere giftige metalen zijn in grote concentraties aangetroffen. “Op 500 meter van het olympisch dorp zijn zes maanden geleden nog tientallen vaten gevonden en dat gebeurt nog steeds”, meldt Luscombe. “Drie maanden geleden werden op de plaats waar nu een parkeergarage wordt gebouwd opeens veertig arbeiders ziek. Die hadden in korte broek en T-shirts gegraven terwijl beschermende kleding daar verplicht is. De organisatie kreeg een miljoen dollar boete, maar mocht met het werk doorgaan. Onder tijdsdruk zal straks het milieu verder in het gedrang komen. Aan de baai zelf is nog niets gedaan, zelfs moet nog worden besloten hoe dat probleem wordt aangepakt. Want kinderen uit de woonwijken zullen daar in de toekomst veilig moeten kunnen spelen.”