De litanie van de vrijwel onopgemerkt gebleven boeken

'De versjacherde erfenis van Joop den Uyl' (De Groene), 'Beleggers spelen monopoly met winkels' (Elsevier), 'De ongrijpbare Etienne U.' (HP/De Tijd), 'Hoe veilig is ons bloed' (Vrij Nederland), 'De ethiek van Europa' (HN). De covers van de weekbladen klinken uiteraard weer interessant, maar de wat bezonken bespiegeling van een week levert niet echt het beeld op van een land op stelten.

Er is blijkbaar nogal het een en ander blijven staan van de jaarwisseling en nog van daarvoor. Zo levert Vrij Nederland in de boekenbijlage 'De republiek der letteren' het verwaarloosde boek van 1997 volgens de uitgevers zelf. Niet echt een opsomming van boektitels die bij velen nog ergens in het achterhoofd rondslingerden.

Maar ten onrechte, vinden de uitgevers en klagen zich suf over hun lievelingen: vrijwel genegeerd door de pers, in Nederland helaas niet de belangstelling gekregen, in Engeland al lang een grote prijs zou hebben gekregen, wat jammer - nauwelijks besproken, grote radiostilte, overal ter wereld omarmd en geprezen - behalve hier, tot nu toe vrijwel onopgemerkt gebleven, niet één landelijke krant heeft aan ook maar één deel serieuze aandacht besteed, een paar interviews, een enkele recensie, in Nederland vooralsnog nauwelijks aandacht, verdient het predikaat het debuut van het jaar maar werd nog nauwelijks gerecenseerd, hopelijk haar volgende boek wèl een gepast onthaal, minder aandacht dan het zou moeten hebben, te weinig aandacht in Nederland.

Maar aan de weekbladen, Vrij Nederland voorop, ligt het echt niet, al die vergeten boeken. Er zijn hier blijkbaar gewoon te weinig bladen om die jaarlijkse torenhoge berg aan boeken te bespreken. Wel wordt uit de keuze duidelijk dat er blijkbaar grote afstand bestaat tussen de uitgever als literatuurliefhebber en als groothandelaar in drukwerk.

Vrij Nederland bespreekt deze week dertien boeken uitgebreid, een handvol nog eens in het kort en dan worden er nog wat van de stapel afgehaald die het voorlopig alleen met een aankondiging moeten doen. HP/De Tijd, met een aparte cultuursectie, neemt vijf boeken ter hand. Elsevier komt in het deel Kennis & Cultuur tot vier boekbesprekingen. De Groene bespreekt vijf boeken. HN komt zelfs tot elf boekbesprekingen en noemt bij een verhaal over 'Schrijvend kluizenaar' Gerard Reve nog een lijstje toepasselijke titels.

Het hoeft nauwelijks betoog dat het daarbij veelal gaat om literatuur; alleen in HN komt veel religieuze vakliteratuur aan bod. Over deze karrenvracht aan recensies zullen de uitgevers weinig te klagen hebben, anders dan dat er weer heel wat boeken terzijde zijn gelegd; hopen dan maar op de kranten met hun boekenbijlagen. De keuze is enorm groot en zal toch ook zodanig worden gemaakt door liefhebbers, dat er weinig gesabeld behoeft te worden en des te meer geloofd en geprezen. Alleen in een (korte) recensie van drie boeken van jonge schrijvers, is sprake van het aloude zeiswerk. Recensent Frans de Rover: “Ik word hier stil van, omdat ik er niets van begrijp dat De Bezige Bij dit soort tutproza, waarin alles wordt gezegd en elke vraag beantwoord, als serieuze literatuur uitgeeft.”

Voor een overzicht van wat er allemaal voor vers interessants in de boekhandel ligt, moeten alle weekbladen worden aangeschaft, want ze doubleren in hun keuze niet of nauwelijks. Bovendien mag betwijfeld worden of de wereld en al helemaal Nederland werkelijk in staat is om per jaar twintig van die geniale boeken voort te brengen die, zoals de uitgevers denken, allemaal ontdekt en besproken moeten worden, die niemand mag missen maar die desondanks toch al terzijde waren geschoven.

Overigens, zowel in de boeken top tien van HP/De Tijd als van Vrij Nederland staat Anna Enquist bovenaan met 'Het geheim'. Maar bij VN komt Marga Minco met 'Nagelaten dagen' van niets op 6 binnen, terwijl zij in HP/De Tijd deze week er al voor de vier keer in staat, inmiddels op 3. Opgemerkt en omarmd, alleen in een soms trager tempo.

En verder in de weekbladen. In VN een mooi gesprek met voetballer Marciano Vink, die altijd zo ontwapenend kijkt op geposeerde foto's, maar deze keer helemaal op z'n plek is in 'De tere snaar'. Hugo Camps interviewt in Elsevier directeur Martijn Sanders van het Concertgebouw en inmiddels ook voorzitter van de Avro. “Als het zover is, wil ik toch het liefst begraven worden met een mooie ballad van Bill Evans.” HN sprak met Han Kooreneef, christen tekstdichter, die onder meer voor Paul de Leeuw, Willeke Alberti, Corry Brokken en Marco Borsato schreef. “Als Hij had gewild dat we perfect waren, had God ons wel zo gemaakt.”

In De Groene een interview met professor Paul Schnabel over de geestelijke gezondheidszorg in Nederland. “Werken onder hoge druk bijvoorbeeld is niet voor iedereen ongezond. Er zijn heel wat mensen die nooit op Beursplein 5 zouden willen werken, al kunnen ze er miljonair worden. Maar er is een groep die daar gedijt, die zegt: fantastisch, dát is de baan voor mij.”