Beoordeling positie president VS loopt sterk uiteen

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De toestand rond president Bill Clinton, die mogelijk een intieme relatie heeft gehad met Monica Lewinsky toen deze stageerde op het Witte Huis, roept in tal van landen nieuwe reacties op. Van steun tot veroordeling en van gein tot ongein. Sommige kranten hebben hun 'leukste' redacteuren ingezet.

Neem nu de Engelstalige Iraanse krant Iran News, die schrijft dat overleg over de betrekkingen tussen Iran en de Verenigde Staten slechts iets kan worden, als president Clinton een strakke kuisheidsgordel aanschaft waarvan zijn vrouw Hillary de sleutel bewaart. Aan de vooravond van de Amerikaanse troonrede, de State of the Union, heeft Clinton volgens de krant een nieuwe betekenis aan het woord union (vereniging) gegeven. “Alle ogen, niet alleen van de Amerikaanse natie, maar van de gehele wereld, concentreren zich op de toestand (state) van de laatste verenigingen van de president”, schrijft de krant in een commentaar, dat verder pleit voor zedelijk gedrag.

De krant, die nauwe betrekkingen onderhoudt met het ministerie van buitenlandse zaken in Teheran, meent dat de tragedie door het groeiend aantal vrouwen dat bij het schandaal betrokken is, geleidelijk een komedie wordt. Sinds haar kinderjaren heeft Hillary de First Lady willen zijn, maar zij is de Vierde Vrouw geworden. Een leider van een heel volk dient zelf van onbesproken gedrag te zijn, vindt de krant, afkomstig uit een land waarvan de leiders zonder veel omhaal homoseksuelen lieten ophangen.

Andere Iraanse kranten gingen serieus op de zaak in: de Tehran Times schreef dat Clinton door de schandalen “zowel thuis als in het buitenland geloofwaardigheid verliest. De beschuldigingen tegen hem schaden het aanzien van een president in een land dat een grootmacht beweert te zijn.” En het dagblad Qods schreef dat het schandaal een bewuste poging kon zijn van bepaalde groepen om Clinton uit zijn evenwicht te halen op een moment dat hij belangrijke beslissingen moet nemen.

Op dezelfde toer ging de Syrische pers. Zij ziet in het schandaal een grote zionistische samenzwering om Clinton ervan te weerhouden Israël onder druk te zetten. “Het is het bekende liedje. Altijd als het Amerikaanse standpunt afwijkt van het Israëlische komt de zionistische lobby, met name die in het Congres, in actie met chantage en andere laakbare praktijken”, schreef de Engelstalige Syria Times.

De Israëlische regering denkt dat het rumoer geen effect heeft op een mogelijke hervatting van het vredesproces in het Midden-Oosten. “De machtsmachine in Washington is zo opgezet dat het dergelijke affaires aan kan”, liet Uzi Arad, een adviseur van premier Netanjahoe weten. Volgens Arad is het bovendien zo dat Clinton die onderhandelingen niet zelf leidt maar dat de Amerikaanse bemiddeling een niveau lager ligt en dat die contacten gewoon doorgaan. Overigens werden in Tel Aviv gisteren posters opgehangen met het portret van Clinton en daaronder de tekst 'We steunen je, vriend'. Clinton nam in 1995 emotioneel afscheid van de vermoorde premier Jitschak Rabin met de woorden Shalom Haver (vaarwel vriend) en veel Israëliërs beschouwen Clinton als een oprechte vriend van hun land.

Het nieuws over de affaire kwam vorige week naar buiten op het moment dat de Palestijnse president en PLO-leider Jasser Arafat in Amerika was om met Clinton te overleggen, maar veel aandacht had de Amerikaanse pers niet meer voor hem. Volgens de PLO ondermijnt het gedoe in Washington wel degelijk de Amerikaanse pogingen het vredesproces vlot te trekken. De Palestijnse onderhandelaar Nabil Sjaath zei dat het prestige van Clinton wordt aangetast zodat hij minder in staat is druk uit te oefenen op Israël om toezeggingen te doen aan de Palestijnen.

Verdediging

In Bulgarije hebben 25 mannen een beweging ter verdediging van Clinton opgezet. Zij vinden dat Clinton, als een van de weinig echte politici aan het eind van de twintigste eeuw, deze zaak moet overleven. De Roemeense pers daarentegen probeert Clinton zoveel mogelijk belachelijk te maken. De krant Ziupa spreekt van 'penisgate' en zegt dat, waar “Nixon struikelde over microfoons, Clinton verstrikt raakt in rokken”. Het dagblad National zette op de voorpagina een spotprent van Clinton met zijn broek op de enkels en het dagblad Evenimentul Zilei noemde Clinton de eerste sexofonist van de VS.

Veel Russen hebben, althans volgens de International Herald Tribune, wel bewondering voor de mannelijkheid van de Amerikaanse president. De politiek commentator Sergei Markov noemde hem in een talkshow voor de televisie een moesjnik (echte kerel). Andere Russische commentatoren wijten de affaire aan het feminisme. “Er bestaat zoiets als ongewenste intimiteiten: het doet zich voor als jij naar een vrouw kijkt. Je moet haar dan trouwen, zoals in de zeventiende-eeuwse Russische dorpen”, legde Vladlen Sirotkin, hoogleraar aan de Russische academie voor diplomaten, de televisiekijkers uit.

De Fransen, gewend aan koningen en presidenten die om een maîtresse meer of minder niet malen, bezien Clintons perikelen met enige minachting, vermengd met leedvermaak. “Alles over iemand willen weten is in wezen totalitair”, schrijft commentator Jean-François Bege in het grote regionale dagblad Sud-Ouest. “Het is deze puriteinse tirannie die de mooie Amerikaanse democratie soms helaas doet denken aan politiestaten.”