The Body Shop: vrouwvriendelijker dan Vaticaan

Van de vele kerkbladen die deze week na de zomerse rust weer verschenen besteden alleen 'De Linker Wang' en 'de Bazuin' aandacht aan de VN-vrouwenconferentie die komende week in Peking begint.

Het aan Groen Links gelieerde tijdschrift voor evangelie en politiek De Linker Wang interviewde Greet den Dulk-Barens, secretaris van de sectie Vrouw Kerk en Samenleving (VKS) van de Raad van Kerken. Het zijn de katholieke en protestantse vrouwen in de VKS-sectie geweest die de rol van godsdienst op het leven van vrouwen op de agenda hebben gezet van de VN-vrouwenconferentie en de NGO-schaduwconferentie (Niet Gouvernementele Organisaties) in Peking.

Waarom hebben zij dat initiatief eigenlijk genomen? Daarover kan Greet den Dulk kort zijn. Alle ellende waarmee vrouwen te maken hebben staat op de agenda, maar nèrgens wordt gerept over godsdienst. Terwijl godsdienst een bepalende rol heeft en doorspeelt in tradities en culturen. “'Dat is bij ons nu eenmaal zo, dat zegt de godsdienst', is vaak het weerwoord van regeringen. En daarmee blijft de positie van vrouwen zoals ie is, verandert er niets en worden de mensenrechten van vrouwen blijvend veronachtzaamd”. Voor Den Dulk is het daarom duidelijk: “Als godsdienst (op de vrouwenconferentie) niet aan de orde wordt gesteld, bereik je uiteindelijk niet echt iets”.

Over de rol van het Vaticaan is de VKS-secretaris tamelijk verontrust. Ze constateert dat zaken die tijdens eerdere VN-conferenties in Wenen en Caïro zijn bereikt aangaande de positie van vrouwen, teruggedraaid dreigen te worden. Het begrip 'gelijkheid' van man en vrouw bij voorbeeld, wil het Vaticaan veranderd zien in 'complementariteit' van vrouw en man. Dat zou toch een heel grote stap terug zijn, vindt ze.

Greet den Dulk is gealarmeerd maar drukt zich nog heel gematigd uit vergeleken met de wijze waarop de Amerikaanse feministisch theologe Elisabeth Schüssler Fiorenza in een open brief in het progressief-katholieke weekblad de Bazuin van leer trekt tegen de Vaticaanse delegatie.

“Indien uw delegatie de Vaticaanse Staat vertegenwoordigt - een achterhaalde show-monarchie in Italië - hebt u recht op de vreemde visie op moederschap en de complementariteit van vrouwen die u naar voren bracht tijdens de voorbereidende Europese bijeenkomst en in uw rapport voor de conferentie”.... “Maar”, vervolgt Schüssler Fiorenza, “als u pretendeert te spreken namens de katholieke vrouwen van de hele wereld, moet dat aangevochten worden. De katholieke vrouwen hebben u niet gekozen en u geen opdracht gegeven hen te vertegenwoordigen. En ze hebben u ook niet nodig om namens hen te spreken”.

Dan drukt ze het Vaticaan met de neus op de kloof tussen zijn visie en die van veel hedendaagse katholieke vrouwen: “Het vasthouden aan de complementariteit van de seksen, aan het vrouwelijk essentialisme en aan gezinswaarden, dient het welzijn van vrouwen en kinderen niet.”... “In de afgelopen decennia hebben vrouwen krachtig actie gevoerd om burgerrechten en bescherming te veroveren op het dood-zaaiende geweld van de heteroseksistische en patriarchale gezinsstructuren.”

Met andere woorden, het Vaticaan moet wèl even goed begrijpen dat, wil het kunnen spreken namens àlle katholieke vrouwen, het zich ook dient aan te sluiten bij de doelen waarnaar geëmancipeerde katholieke vrouwen streven, namelijk economische onafhankelijkheid, persoonlijke zelfbeschikking, volledig burgerschap en gelijke rechten in kerk en samenleving. En aangezien het Vaticaan dàt natuurlijk niet kan, doet het er beter aan zijn mond te houden in Peking, als je het Schüssler Fiorenza vraagt. (In de bijlage ZZ ook aandacht voor de rol van godsdienst in 'Peking')

Hysterisch

Ook héél kwaad werd mevrouw S. Haas, toen zij op 18 augustus, op sjabbatavond in de synagoge van de liberaal-joodse gemeente Amsterdam een paar rake klappen kreeg toegediend door een veiligheidsbeambte. De redactie van het Nieuw Israelietisch Weekblad (NIW) was kennelijk zo van slag door het voorval dat zij er deze week pardoes de krant mee opent. 'Dramatische entree bij de LJG' kopt het weekblad, zich vervolgens afvragend of mevrouw Haas 'een overspannen bezoekster' was of dat het gebeuren te wijten was aan 'een hysterische beveiligingsbeambte'.

Misschien kwam het wel door de warmte, die, zo hoorde ik gisterenmorgen op de radio, ervoor zorgt dat 's zomers veel meer mensen de dood vinden in het verkeer dan 's winters: de hitte zou mensen intoleranter, minder geconcentreerd en agressiever maken.

Dan nog wat vrolijk (vrouwen)nieuws. Vrouw en Woord opent met een portretje van Anita Roddick, de Britse zakenvrouw achter de in Nederland ook bijzonder populaire winkelketen 'The Body Shop'. Een ethisch bedrijf noemt Vrouw en Woord Roddicks winkels met huid- en haarverzorgende produkten. De cosmetische industrie is grotendeels in handen van mannen, besteedt vrijwel alleen aandacht aan witte vrouwen en probeert de produkten aan de vrouw te brengen via het imago van seks en glamour. Roddick daarentegen wil haar keten van 1250 winkels zien als een gemeenschap, die niet op zoek is naar de laagste lonen en de soepelste milieuwetgeving, maar een bedrijf wil zijn waarin directie en personeel samen actie ondernemen op het gebied van mensenrechten en milieu.

En, het moet gezegd, op beide fronten heeft ze al gescoord. In een deel van Glasgow waar 90 procent werkloosheid was, is een zeepfabriek neergezet, terwijl zakelijk gezien andere delen van Engeland voor dat doel voordeliger waren. Verder gebruikt Roddick grondstoffen die in andere culturen als verzorgend gelden, bij voorbeeld ananas uit Sri Lanka, en stimuleert ze de mensen in die landen om bedrijfjes op te zetten zodat de produkten ter plaatse kunnen worden gemaakt. Aan deze bewuste, derde-wereld-vriendelijke wijze van produceren heeft Roddick te danken dat een aantal van haar produkten in Nederland het Max Havelaar-keurmerk mogen voeren.

Ook de strijd tegen aids heeft Anita Roddick te pakken. The Body Shop probeert daaraan een bijdrage te leveren door de verkrijgbaarheid van condooms te vergroten. Eén van hun natuur-latex-condooms ruikt en smaakt naar aardbeien, verklapt Vrouw en Woord. Een deel van de opbrengst gaat naar een aidspreventieproject voor jongeren.