De geldmachine draait op volle toeren, de krantenpersen staan stil

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - Vanaf 1 maart zijn de geldpersen in Oekraïne als een gek gaan draaien na jaren straffe monetaire beheersing. Minstens drie miljard dollar is de overheid de gepensioneerden en ambtenaren schuldig aan niet-betaalde salarissen en uitkeringen. Daar moet even iets aan gebeuren, want er moet gestemd.

Sommige krantenpersen daarentegen staan opeens stil: de Pravda Ukrajina werd vorige maand op last van het ministerie van informatie gesloten, zogenaamd wegens nalatigheden in bureaucratische verplichtingen, in werkelijkheid omdat de krant achter ex-premier Lazarenko staat, een centrum-politicus van een andere 'gang' dan president Koetsjma.

Een zakenman-kranteneigenaar, Michailo Brodski, die verbonden is met de oppositionele massa-krant Kievskije Vedomosti is gearresteerd en zit gevangen. In december is het enige niet-partijgebonden politieke tv-programma ('Pisljamova' oftewel 'Napraten') uit de ether gepest. Morgen zijn er in Oekraïne verkiezingen voor lokale besturen én voor het 450 zetels tellend parlement, de Verchovnaja Rada. Sinds kort heeft Oekraïne net als Rusland een kieswet, die een gemengd systeem voorschrijft: om 225 zetels wordt door personen gestreden in een districtenstelsel, de andere 225 zetels worden verdeeld volgens het principe van evenredige vertegenwoordiging op basis van partijlijsten.

De grootste winnaar wordt hoogstwaarschijnlijk de Communistische Partij, met een programma dat zich tegen economische hervormingen keert. Deze partij is het sterkst in het Russischtalige, geïndustrialiseerde en dichtbevolkte oosten van het land, maar is nu ook in opkomst in andere regio's. Miljoenen verarmde, nostalgische gepensioneerden zullen bijna automatisch op deze partij stemmen. Verwacht wordt dat de communisten en hun agrarische bondgenoten meer dan een derde van de zetels zullen krijgen. De rechts-nationalistische Ruch zal zeker ook de kiesdrempel van vier procent halen. Het meest interessant is wat er gaat gebeuren met de elkaar driftig en giftig verdringende partijen in het 'centrum'. Zoals daar zijn: de Democratische Volkspartij van premier Poestovojtenko - favoriet van president Koetsjma; de Sociaal-Democratische Partij van de vorige president Kravtsjoek; en 'Hromada' oftewel 'Gemeenschap' van ex-premier Lazarenko. In alle gevallen gaat het om partijen van ex-communisten, apparatsjiks die als 'bisnismen' en 'mennedzjer' heel rijk aan het worden zijn. Het zou kunnen dat de Groenen in het krachtenveld een sleutelrol krijgen bij coalitievorming. Ecologie lééft zeer bij de Oekraïners, vanwege de nachtmerrie van Tsjernobil. De opkomst wordt het grootste probleem: Oekraïners zijn nu al zeven jaar bezig met overleven in een moeras van stagnatie. Miljoenen werken als illegale gastarbeiders in Polen en Rusland. Nog vele miljoenen meer kunnen zich alleen in leven houden dankzij een eigen landje.