Boerenleiders misleiden achterban

Als de Tweede Kamer in haar hoorzitting over de mestregelgeving medio februari de wensen van de land- en tuinbouworganisatie LTO niet inwilligt, dan gaan de boeren over tot boycotten van de mestregels. Dat is de boodschap van landbouwvoorman Vogelaar in Trouw van 24 januari. De auteur is medewerker van de Stichting Natuur en Milieu.

De regering wil een mineralenboekhouding in eerste instantie verplicht stellen voor 80 procent van de melkveehouders en voor 63 procent van de intensieve graasdierhouders, en in het jaar 2000 voor alle boeren. LTO wil de huidige ruime normen voor het mestoverschot de komende jaren niet aanscherpen.

Wat betreft de heffingen slaat het LTO de plank helemaal mis. De boerenleiders zeggen dat de mestheffingen volgens het wetsontwerp de boer wel twintigduizend gulden per jaar kunnen gaan kosten - logisch dat veel boeren voor een mestboycot zijn. Maar het LTO hanteert misleidende berekeningen. Het komt op de hoge bedragen uit door zich te baseren op theoretische becijferingen van de mestoverschotten zonder rekening te houden met technische ontwikkelingen, zoals mineralenarm veevoer, en met andere realistische en niet al te kostbare maatregelen die boeren kunnen en vaak nu al nemen om hun mestoverschot aanzienlijk te verminderen.

In het Agrarisch Dagblad (24 januari) gaf de onbetwiste leider van de mestboycot Harrie Verkampen dan ook al toe dat “de cijfers enigszins gekleurd zijn” en dat de heffingen in de praktijk veel lager zullen uitvallen. Volgens het Centrum voor Landbouw en Milieu (CLM) en het Landbouw-Economisch Instituut zijn voor de melkveehouders de kosten van mestmaatregelen en/of mestheffingen een factor twee tot acht lager dan de bedragen waar het LTO en de leiders van de mestboycot mee zwaaien.

Inmiddels ziet het er naar uit dat de ministers van landbouw en van milieu en een Kamermeerderheid de landbouw vergaand tegemoet wil komen, met lagere mestheffingen en met versoepelingen van de mestboekhouding. Zo wil men fosfaatkunstmest buiten de boekingen laten, waardoor de fosfaatverliezen per hectare met 50 procent kunnen toenemen (van 40 naar 60 kg fosfaatverlies). Dat alles komt in de praktijk neer op een extra vervuiling van milieu en grondwater met zeker 12 miljoen kilo fosfaat en 25 miljoen kilo stikstof per jaar ten opzichte van de oorspronkelijke kabinetsplannen. Niet alleen de natuur is de dupe, maar ook de consument. Die gaat meer betalen voor zijn drinkwater, omdat het grondwater meer moet worden gezuiverd.

Het schiet ons in het verkeerde keelgat dat het LTO en de boerenleiders hun achterban misleiden en met dreigementen de politiek naar hun hand proberen te zetten. De Tweede Kamer wordt zelfs op de mouw gespeld dat de EU-nitraatnormen gehaald worden met het LTO-mestvoorstel. Bepaalde boerenleiders durven zelfs de schadelijkheid van een teveel aan fosfaat, stikstof en ammoniak ontkennen.

Wij willen hier nog eens benadrukken dat de overbemesting een van de grootste milieuvervuilingen is waar ons land onder lijdt. Erkende wetenschapsinstituten als het RIVM, Riza en IKC-natuurbeheer wijzen daar keer op keer op. De natuur in en buiten de natuurgebieden gaat er langzaam aan kapot. Waterschappen, waterrecreanten, recreatie-ondernemers, waterleidingbedrijven, grondwater-gebruikende industrieën, boseigenaren - allemaal ondervinden zij de schadelijke gevolgen van de overbemesting. In geen ander Europees land is de stikstof- en fosfaatvervuiling van de bodem en het water zo groot als in ons land. De totale schade door verzuring en overbemesting bedraagt nu jaarlijks naar schatting 500 miljoen gulden, en zal bij het mestbeleid dat het LTO voorstaat oplopen tot 1 miljard gulden per jaar.

Het LTO en de boerenleiders zetten met hun verkeerde voorlichting en met het dreigen met een mestboycot in feite in op een nederlaagstrategie die misschien op korte termijn een 'succes' lijkt voor de boeren, maar die de problemen alleen maar vergroot. Als de mestregels nu worden versoepeld, zullen veehouders minder druk voelen om hun bedrijfsvoering milieuvriendelijker te maken, en draconischer maatregelen zullen later in feite onvermijdelijk worden. En het imago van de Nederlandse landbouw en de landbouwproducten zal er niet bepaald bij winnen. Het is niet ondenkbaar dat de in verhouding milieubewuste Duitse en Scandinavische consumenten minder snel de Nederlandse kaas en melk van de schappen zullen pakken, als bekend wordt dat de productie ervan het milieu twee- tot driemaal meer vervuilt dan de eigen zuivelproductie. Frau Antje met vuile handen - tel uit je winst!

De Europese Unie zal een slap Nederlands mestbeleid waarschijnlijk niet accepteren. Door slappere mestregels dan andere landen (bijvoorbeeld Duitsland) schendt Nederland de regels voor eerlijke concurrentie. Ook zal Nederland niet kunnen voldoen aan de Europese richtlijn die nitraatnormen voor het water voorschrijft. Volgens het RIVM wordt die norm momenteel onder meer dan 80 procent van de landbouwgronden overschreden. Het ligt voor de hand dat de Europese Commissie Nederland voor het Europese Hof van justitie zal dagen en dat Nederland rekening moet houden met dwangsommen van vele miljoenen guldens.

Een betere strategie van de landbouworganisaties zou zijn het volgen van de voorgestelde mestregels en het tegelijkertijd werken aan een verhoging van de inkomenssteun aan boeren die milieu-, natuur- en diervriendelijk produceren. Bijvoorbeeld het premiestelsel dat het Centrum voor landbouw en milieu voorstelt. Dan vinden zij de milieubeweging aan hun zijde.