Keerpunt voor paars

Ook als statenverkiezingen zou deze stembusronde wel eens de geschiedenis in kunnen gaan als een keerpunt voor de paarse coalitie. Een rechtstreeks gevolg van de uitslag is immers dat de paarse partijen hun meerderheid dreigen kwijt te raken in de Eerste Kamer.

Het psychologisch effect is niet gering. Trouwens, ook de praktische gevolgen kunnen groot zijn. Niet alleen voorgenomen bestuurlijke hervormingen zijn op losse schroeven komen te staan, ook allerlei wetsontwerpen kunnen onverwachte averij oplopen.

De verkiezingsuitslag is tevens een mooie opsteker voor het CDA. Deze partij is door een diep dal gegaan, maar blijkt nu toch kans te hebben gezien haar positie in de staten te versterken. In vergelijking met de recente kamerverkiezingen is er zelfs sprake van een forse stap vooruit. De winst voor GroenLinks is zonder meer spectaculair te noemen: een verdubbeling.

Het is hachelijk, aan de hand van statenverkiezingen vast te stellen welke verschuivingen zich onder het electoraat hebben voorgedaan, laat staan dat er iets zinnigs over te zeggen valt waaraan die toegeschreven moeten worden. We kunnen echter veilig vaststellen dat de economische tegenwind het enthousiasme voor paars behoorlijk bekoeld heeft. Met name de PvdA en D66 kregen daarvoor de rekening gepresenteerd.

Maar deze winst- en verliescijfers worden toch royaal overschaduwd door de lage opkomst. Nooit eerder in de geschiedenis van de staten namen zo weinig mensen de moeite de gang naar de stembus te maken. Zo'n lage opkomst is voor de democratie de dood in de pot. Een grondige herbezinning is daarom dringend gewenst.

Maar hoe gek het ook klinkt: de lage opkomst heeft ook een lichtpuntje. Ze bewijst dat de kiezers stoïcijns hebben gereageerd op het politieke spektakel van de afgelopen weken, waarin landelijke kopstukken een schijnpolarisatie opvoerden tussen PvdA en VVD en partijen elkaar op soms stuitende wijze in de haren vlogen over het asielzoekersvraagstuk. Daar gaan deze verkiezingen niet over, oordeelden de kiezers terecht.

Daarmee tekent de opgave zich helder af: in Europees perspectief is voor het regiobestuur een belangrijke rol weggelegd. Hoog tijd daarom van de statenverkiezingen weer statenverkiezingen te maken.