'Tulpen uit Amsterdam' wordt nog hit op Cuba

Vandaag nogmaals Amsterdam Beursplein(middag) en Soeterijn (avond), zaterdag Groningen binnenstad (middag) en Oosterpoort (avond), zondag Nijmegen binnenstad (middag) en O42 (avond).

Vanuit Frankrijk kwamen draaiorgels vorige eeuw in Nederland én het Caribisch gebied terecht. Verschillende exemplaren belandden via Haïti op Cuba. De orgelmuziek sloot perfect aan bij de toen heersende behoefte aan Europees getinte dansmuziek. Opeens konden Cubaanse muzikanten beschikken over walsen en mazurka's in hun originele arrangementen. De pioniers waren vooral te vinden in havenstad Manzanillo op Oost-Cuba. Zij innoveerden zowel de speelwijze als het repertoire van het Europese orgel. Door toevoeging van een extra slinger kon de orgelman de tempi naar believen wisselen en dus beschikken over een breder scala aan stijlen. Met de toevoeging van een percussiegroep ontstond het effect van een compleet dansorkest. Daarmee was het organo cubano geboren, waarvan er vandaag nog zo'n honderd op Cuba actief zijn.

Trots

De familie Cuayo is trots op die erfenis. Ruim honderd jaar zitten ze al in het vak, vandaar dat hun orgel 'Cien años de tradicion' heet en deze naam op het front prijkt. Rijk geornamenteerd steekt 'De Arabier' van de Amsterdamse familie Perlee, die evenlang in de weer is met draaiorgels, er fleurig bij af. Maar het grootste verschil tussen beide orgels zit hem in de uitvoering van de muziek. Worden de walsjes en marsen van het Hollandse pierement doorgaans begeleid door een zogeheten 'manser' met rinkelende centenbak, het organo cubano neemt niet maar gééft. Het zet je onweerstaanbaar aan tot dansen, want doorgaans wordt het instrument begeleid door een flink aantal percussionisten.

Zo gebeurde het dus ook woensdagavond in de Marmeren Hal van het Amsterdamse Tropeninstituut. Na een opwindend optreden van het Cubaanse rumba-orkest Folkloyuma nam orgelman Koko het roer over. Met soepele slingerbewegingen dirigeerde hij zijn instrument en percussieband, waarna de grote hal spoedig in een Cubaanse balzaal getransformeerd leek.

Ook in de toekomst zal de verbroedering tussen het Hollandse en Cubaanse orgel ongetwijfeld haar sporen nalaten. Wie weet wordt 'Tulpen uit Amsterdam' nog een grote hit op Cuba, want beide families hebben hun draaiorgelboeken uitgewisseld.