Anglicanen keren terug naar 'sjeool': de hel van 3000 jaar geleden

De auteur is jurist en theoloog.

In de veronderstelling, dat bij de moderne mens elk gevoel voor transcendentie is verdwenen, grijpt de anglicaanse kerk terug op de sjeool van drieduizend jaar geleden. Toen bestond voor de semieten alleen het hier en nu. Na de dood ging een krachteloos schaduwbeeld van de mens, ontdaan van elke dynamiek, naar een woestijnachtige, lege plaats, de sjeool. Daar verbleef je in stilte, zonder contact met anderen, zonder iets te weten of te kennen. Er was dus geen weerzien na de dood. Ook was je uitgesloten van Gods handelen in de cultus en in de geschiedenis. Pas later wordt de sjeool de plaats waar de mensen tot aan hun opstanding verblijven en weer later, in de nieuwtestamentische tijd, wordt de sjeool onder de Griekse naam hades een verblijfplaats van goddelozen en begint dan te lijken op onze hel.

Een ander woord is abyssos (= afgrond), nu eens de verblijfplaats voor alle mensen na de dood, dan weer een verblijfplaats van demonen. Nu de anglicanen zich echter beperken tot het hier en nu, evenals de oude semieten, moeten we ons wel realiseren dat in die oude tijd de echte ouderwetse hel op áárde verscheen en wel als 'de dag des HEREN' kwam. Iedere goddeloze zal vergaan door verschrikkingen, zegt psalm 73, en de hel op aarde voor de goddelozen wordt indringend beschreven. In zijn essay over 'de Duivel' in 1992 noemt Teun de Vries duivels-openbaringen in mensen en vervolgt dan: ...“Hun aller opperduivel blijft Adolf Hitler, in wie het satanisch maaksel van ijskoude onverschilligheid jegens de medemens gepaard ging met hete wraak- en destructielust”

...IJskoude onverschilligheid wordt misschien nog gevonden in de anglicaanse hel, maar psychologisch is het niet te plaatsen dat de 'hete destructielust' daar niet meer voorkomt. Al ontmythologiserende moeten de theologen niet vergeten, dat beide aandriften in de mens leven. Psychologisch is het niet zo slim als kerken zich afwenden van het transcendente, het hiernamaals afschaffen of voor een deel inhoudsloos maken, daardoor zich vervreemden van hun eigen cultuur, maar ook de toekomst verkeerd inschatten. Immers, in deze tijd neemt nu juist de belangstelling voor de onzienlijke wereld toe, getuige de bloei van New Age-gedachten, van esoterie en natuur-mystiek en ook het succes van een boek als De Celestijnse belofte is kenmerkend. Daarmee keren steeds meer mensen zich af van het massa-atheïsme, dat Dorothee Sölle twintig jaar geleden zo indringend beschreef in haar boekje Sympathie en waarin zij de anglicaanse hel op aarde tekent.

Zij schrijft over de mensen, die in hun warenhemel het grote gebod naleven: 'Consumeer!', waaraan alle andere geboden en de reclame hangen. Zij schrijft over de mensen, die afgesneden leven van het transcendente, die alleen maar werken en consumeren en die dan ook als individuen leven, zonder wezenlijke relaties met anderen. Mensen die nu al in de Anglicaanse hel leven, in het niet-leven dat hun leven uitmaakt. Wij hoeven dan ook niet te rekenen op veel geschokte reacties, nu de anglicanen de hel vervangen hebben door de oude sjeool.

Toen de Gereformeerden in 1992 de persoonlijke Satan afschaften interesseerde dat toch ook niemand?