'Uwe vier paarden altijd in geregelden draf'

Het ruim twee eeuwen oude Van Gend & Loos gaat over in Duitse handen. Koninklijke Nedlloyd verkocht het bedrijf donderdag aan Deutsche Post.

Of Jan Baptist van Gend ooit heeft bevroed dat zijn transportbedrijfje het in een nieuw millennium zou schoppen tot 'internationaal logistiek dienstverlener', weet niemand meer.

Het huwelijk van deze koetsier met de vijf jaar oudere weduwe Maria Francesca Loos vormde het begin van Van Gend & Loos. Maria was waardin van een herberg aan de Antwerpse Eiermarkt en voorzag de passagier van een goed maal en desgewenst een bed.

Die eerste decennia ratelden steeds meer geel-zwarte postkoetsen over het Napoleontische wegennet. Voor 18,90 gulden reisden klanten in 1827 van Amsterdam naar Parijs. De rit duurde zestig uur. Na de dood van Van Gend breidde zijn zoon Johannes het bedrijf uit met trekvaartdiensten en een raderstoomboot.

In het gedenkboek van het 200-jarig bestaan wordt met trots een citaat van Nicolaas Beets vermeld, uit de 'Camera Obscura'. Beets klaagde over de stotende en rammelende diligences van zijn tijd, maar maakt een uitzondering voor Van Gend & Loos: ,,In uwe wagens zit men op breede banken, uwe plaatsen zijn ruim; uwe kussen en ruggestukken welgevuld; (...) uwe vier paarden altijd in geregelden draf.''

De komst van de stoomtrein zorgde halverwege de vorige eeuw voor de eerste crisis. Passagiers gaven massaal de voorkeur aan het ijzeren paard; voor Van Gend & Loos bleef de langzame vracht over. Administratief medewerker Collignon redde het bedrijf van faillissement. Hij zocht samenwerking met rivaal het spoor, en ging de bezorging van vracht vanaf het station naar de klant verzorgen.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog vorderde het leger massaal de paarden. Dat versnelde de introductie van de vrachtwagen. Maar de Nederlandse Spoorwegen verhevigden andermaal de druk, met de oprichting van een eigen vervoersbedrijf Ato. In 1928 gingen daarom alle paarden en wagens noodgedwongen voor 3,5 miljoen over in handen van de Spoorwegen.

De moderne tijd bracht de paarden niet veel goeds. Vanaf '57 was het de slachter of de manege. Alleen de schimmels Frits, Mentor, Nico, Max en Puck haalden hun paardenpensioen met optredens op bedrijfsfeestjes.

Met Nedlloyd als nieuwe eigenaar in 1986 ging het bedrijf de concurrentie aan met internationale nieuwkomers als UPS, DHL en later TNT Post Groep. De werknemers konden het soms niet allemaal meer volgen. De chauffeurs waren sinds jaar en dag de betrouwbare hoeksteen van het bedrijf, maar 'even een bakkie met de klant drinken en de pakjes uitpakken' paste niet meer in het nieuwe beleid. Directeur sinds '95 en Zakenvrouw van het Jaar M. van Lier Lels gaf alle regiomanagers een rugzak 'om de stenen van het verleden uit te gooien'.

Over de nieuwe Duitse eigenaar zijn de directie en de 4000 werknemers over het algemeen tevreden. Na de 'zeebonken' van Nedlloyd biedt Deutsche Post kennis van zaken van landvervoer, financiële mogelijkheden en een groot Europees netwerk. Zodat de grijs-wit-oranje vrachtwagens en hun chauffeurs, en de weer opgedoken paard-en-wagen in Den Haag, blijven doen waarmee ze groot zijn geworden: het bezorgen van pakjes.