Rusland wil heropening van onderzoek naar mortieraanval op markt Sarajevo

Van onze correspondent MOSKOU - Rusland wil heropening van het onderzoek naar de beschieting van de markt in Sarajevo vorige week. “De bewijzen waarop de anti-Servische maatregelen zijn gebaseerd, blijken steeds twijfelachtiger te worden”, zei gisteren president Jeltsins woordvoerder.

Welke twijfels Rusland precies heeft, werd niet duidelijk uit wat woordvoerder Sergei Medvedev te zeggen had. Wellicht doelt hij op artikelen in de Russische pers van de laatste dagen, waarin anonieme bronnen op het ministerie van defensie beweren dat de aanleiding voor de Navo-bombardementen is bekokstoofd door “westerse inlichtingendiensten”.

Zij zouden een Bosnische moslim-commandant, ene Rahim Delic, en zijn groep hebben aangezet tot beschieting van de markt. Door een raketgranaat af te vuren vanaf een dak in de buurt van de markt, zou de moslimgroep de aanleiding hebben geschapen voor de bombardementen op Servische stellingen.

Eén van de Russische kranten berichtte op grond van mogelijk dezelfde anonieme militaire bron dat een van Ruslands geheime diensten een week voor de beschieting al wist van het komplot en dat die dienst de informatie heeft doorgegegeven aan Kroatië, de Verenigde Staten en Duitsland.

Het vreemde aan dit verhaal is dat Moskou deze wetenschap niet eerder heeft gebruikt. Als het waar zou zijn, dan had Rusland met deze informatie de bombardementen op de Servische 'broeders' kunnen voorkomen.

Ook merkwaardig is dat president Jeltsin zelf gisteren tijdens een van zijn zeldzame persconferenties de Moskouse 'twijfels' over de schuld van de Serviërs niet heeft gebruikt. In plaats daarvan hamerde hij op oude thema's, zoals het dreigement om de Serviërs van 'hetere' assistentie te voorzien dan alleen humanitaire hulp en zoals Ruslands verzet tegen uitbreiding van de Navo.

De situatie op de Balkan is volgens hem een eerste aanwijzing van wat er zal gebeuren als het Navo-grondgebied de grenzen van Rusland nadert. Dan zou Rusland onmiddellijk bondgenootschappen sluiten met alle vroegere Sovjet-republieken en Europa zou opnieuw verdeeld zijn in twee militaire blokken. “Degenen die uitbreiding van de Navo eisen maken een belangrijke politieke fout. De oorlogsvlam zou dan opnieuw ontbranden in geheel Europa”, betoogde Jeltsin met een lang niet vertoonde vurige kracht.

Aan niets was te merken dat Jeltsin twee maanden geleden met een hartprobleem in het ziekenhuis belandde. Hij sprak helder, kwiek en ontspannen. De dikke tong (alcohol of medicijnen?) die hem tot voor enkele maanden geleden dwarszat, ontbrak op zijn persconferentie van gisteren.

Het feit dat Jeltsin zomaar een persconferentie hield, was al bijzonder. Hij spreekt wel eens wat woorden tot journalisten na afloop van de eenof andere officiële gebeurtenis, maar het gebeurt hoogst zelden dat hij zich bijna anderhalf uur lang blootstelt aan vragen over van alles en nog wat.

Het emotionele hoogstandje over Bosnië en de Navo wisselde hij af met traag en bedachtzaam uitgesproken woorden dat zijn procureur-generaal het verbruid heeft. “Het is jammer dat hij dat van u moet horen”, zei Jeltsin tot de journalisten. De hoogste aanklager, Aleksei Iljoesjenko, werd geacht een brave uitvoerder van Jeltsins wensen te zijn, zozeer zelfs dat het immer dwarse parlement dat voldoende aanleiding vond om zijn benoeming steeds weer af te keuren.

Nu Iljoesjenko het ook aan de stok heeft met de pers wegens zijn acties tegen een mild-satirisch tv-programma en er vragen opduiken over de relaties van zijn vrouw met duistere zakenlieden, neemt Jeltsin afstand van hem. “Hij ontkent natuurlijk alles”, zei Jeltsin, “maar na dit alles kan ik hem werkelijk niet meer voordragen als procureur-generaal.”

De Russische parlementsverkiezingen van december waren het onderliggende thema van al Jeltsins woorden. Ook zijn boosheid over de Navo-bombardementen past daarin, want daarmee hoopt hij de pas af te snijden van communisten en rechts-radicalen die proberen van het Servische leed een campagnepunt te maken.

Keer op keer maakt Jeltsin duidelijk dat 'democraten' moeten voorkomen dat 'extremisten' de overhand krijgen in de Staatsdoema. “Als kiezer en burger zal ik mijn sympathieën niet voor mij houden”, zei hij gisteren. “Maar als president ben ik de beschermer van de grondwet; het is mijn taak erop toe te zien dat de verkiezingen vreedzaam verlopen, zonder knokpartijen en gebroken glas.” Over zijn eigen politieke toekomst, bleef Jeltsin vaag. Pas na de parlementsverkiezingen van december, zal hij zeggen of hij in juni kandidaat staat voor een nieuwe ambtsperiode.