Roman over Hitler verwart fictie met feiten

Een roman over Hitler en diens verhouding met zijn nicht 'Geli' heeft nog voor publicatie dit najaar voor de nodige deining gezorgd. Joodse schrijvers waarschuwen voor een eenzijdige en 'te menselijke' kijk op de dictator. Maar ook het beschrijven van onbewezen theorieën als zouden ze door historische feiten worden gestaafd, werkt op zijn zachtst gezegd verwarrend, zo niet gewoon misleidend.

In zijn boek 'Hitlers Nicht' stelt de Amerikaanse auteur Ron Hansen dat Hitler in 1931 tijdens een ruzie zijn geliefde nicht doodschoot. De autoriteiten besloten de opkomende politicus niet te vervolgen om zijn carrière niet te dwarsbomen. Zij lieten vastleggen dat Angelika Raubal op 23-jarige leeftijd zelfmoord pleegde. Anderhalf jaar later was Hitler aan de macht.

Hansens verhaal is mede op feiten gebaseerd. In het boek slaat Hitler zijn nicht hard in het gezicht, voordat hij haar doodschiet. Het lijk van de jonge vrouw, aangetroffen in de woning van Hitler in München, toonde inderdaad verwondingen aan het hoofd. Ook bestaat er een half-voltooide brief van Angela aan een vriendin in Wenen, waarin zij zich verheugt over een aanstaande reis. Dat maakt een zelfmoord minder waarschijnlijk. Maar bij Hansen valt de dunne scheidslijn tussen fictie en historische waarheid weg als hij de moord als een bewezen feit beschrijft.

De dood van Hitlers nicht krijgt hierdoor ook een politieke dimensie. Want Hansen suggereert dat als Hitler wel voor de moord was gearresteerd en veroordeeld, het latere onheil wellicht zou zijn voorkomen.

'Onkel Alf' was dol op de dochter van zijn halfzuster, Angela Raubal. Hij nam zijn halfzuster als huishoudster aan en dochter 'Geli' kreeg een kamer in zijn woning in München. Hitler nam de 19-jarige mee naar de opera en op reis. Hij nam de plaats van haar vader in en werd haar geliefde.

De verhouding tussen Angela en oom Adolf eindigde op 19 september 1931 abrupt met de dood van de nicht. De vrouw had zich steeds meer afgestoten gevoeld van de ziekelijk jaloerse, machtswellustige oom. Hansen beschrijft de moord als misdaad uit hartstocht. Hij citeert historische documenten als hij Hitler aan Geli's graf laat verkondigen: ,,Zij is de enige vrouw van wie ik ooit heb gehouden. Vanaf nu zal Duitsland mijn enige bruid zijn.''

Met zijn boek veroorzaakt Hansen een nieuwe discussie over het portretteren van de figuur Hitler. Cynthia Ozick, schrijfster van een boek over geschiedenis van de jodenvervolging, waarschuwt in de krant Berliner Morgenpost voor een beschrijving van de menselijke kanten. ,,Wij weten weliswaar dat Hitler van zijn honden hield, maar dat kan mij niets schelen. Het was beter geweest als hij was gebeten en daaraan zou zijn gestorven'', zegt Ozick.

De Duitse krant citeert ook Alvin Rosenfeld, die in 1985 een studie over de problemen bij het verbeelden van Hitler publiceerde. Rosenfeld wijst op de gevaren om de persoon slecht of juist zo normaal mogelijk af te schilderen: ,,De ware Hitler blijft onderweg toch ergens steken''.

De Amerikaanse uitgeverij HarperCollins heeft hoge verwachtingen van 'Hitlers Nicht'. Zij liet ruim 50 000 exemplaren drukken. Het boek komt in september op de markt. Het is nog onduidelijk of de roman in de Bondsrepubliek verschijnt.