Rijk en Daimler geven elkaar schuld van debâcle

Van onze verslaggevers DEN HAAG - “Ik heb lange ervaring, maar ik heb nog nooit zo gewerkt. U zult vragen: voelt u zich gepakt? Het korte antwoord is ja.”

Met deze woorden karakteriseerde oud-Unilever topman F. Maljers gisteren de onderhandelingen met Daimler-Benz over de toekomst van Fokker. Maljers, die namens de overheid onderhandelde, had het gevoel op een muur te stuiten.

Ook minister Wijers legt de oorzaak voor de mislukking bij Daimler-Benz. “Er was geen sprake van onderhandelingen maar van een dictaat. Zij wilden hun betrokkenheid met Fokker niet voortzetten.” Volgens Wijers bleef de topman van Daimler-Benz, Jürgen Schrempp, vrijdagavond op het Catshuis onwrikbaar, en maakte hij korte metten met zijn Nederlandse tegenspelers. Schrempp hield, ondanks een laatste aanbod van het kabinet, vast aan zijn oude eisen voor de bijdrage uit Den Haag: een nieuwe kapitaalimpuls van 1,3 miljard, kwijtschelden van 800 miljoen aan oude kredieten die de regering had verstrekt, plus 600 tot 900 miljoen aan nieuwe kredieten voor de ontwikkeling van een nieuw type vliegtuig. Een ander pakket was onbespreekbaar.

Het kabinet deed, aldus Wijers, bovenop de belofte om de 800 miljoen aan kredieten kwijt te schelden nog een ultiem extra bod. Hij wil niet zeggen hoeveel geld hij op het laatste moment bood. Betrokkenen schatten dat op 300 miljoen gulden. Hoger wilde Wijers niet gaan. De val van Fokker is volgens hem vooral veroorzaakt door de enorme verliezen. “Eén miljard gulden verlies op een omzet van 2,5 miljard gulden, dat is ongekend. Dat heb ik nog niet eerder meegemaakt”, aldus Wijers,

Eerder op de dag had Schrempp de schuld voor het mislukken bij de Nederlandse overheid gelegd. Nadat hij bekend had gemaakt dat Daimler-Benz zijn handen van Fokker aftrekt en geen geld meer in het bedrijf steekt, zei Schrempp: “Het valt me zwaar te begrijpen waarom onze partner zo heeft gereageerd.” Volgens Schrempp lag zijn bod al in juni in Den Haag. De topman van Dasa, M. Bischoff, noemde het bod van Daimler-Benz “zeker niet buitensporig”.

Schrempp erkende wel dat hij zich bij de aankoop van Fokker heeft vergist in de marktontwikkelingen, de dollarkoers, en de daardoor opgelaaide concurrentiestrijd en prijsdumpingen. “We hebben achteraf te veel voor Fokker gedaan.”

Schrempp, die Fokker ooit zijn love-baby noemde, verdedigde zijn besluit door te wijzen op zijn aandeelhouders. “Tachtig procent van ons concern is winstgevend. Wij hebben de verplichting aan onze aandeelhouders niet de prestaties van het hele concern op te offeren aan die van de overige twintig procent.” Daimler schrijft 2,3 miljard mark af op Fokker: het verlies van het conglomeraat komt daardoor uit op zes miljard.

Vandaag debatteert de Tweede Kamer over het Fokker-debâcle. De politieke vraag wordt dan beantwoord of het kabinet voldoende heeft gedaan in de onderhandelingen. De coalitiepartijen PvdA, D66 en VVD steunen Wijers voluit. Alleen oppositiepartij CDA haalde fel uit. Woordvoerder Mateman meent dat 'volstrekt onvoldoende is gedaan' om de Nederlandse vliegtuigbouwer overeind te houden. “Er is meer op de centjes gelet dan op het technologisch belang van Fokker.” Het CDA begrijpt niet dat een sleutelindustrie, waar al zoveel geld in is gestoken, teloor gaat. Mateman: “Nederland was tot nu toe een belangrijke luchtvaartnatie. Nu kunnen we alleen nog de gruzelementen bijeenvegen.”

Die visie zullen de andere partijen bestrijden. “Wij zijn bezig met de redding van de restanten van Fokker, Het CDA is blijkbaar met hele andere dingen bezig”, zei D66-woordvoerder Van Walsem. Het PvdA-kamerlid Van Gelder vindt de CDA-opstelling volstrekt onbegrijpelijk.

PvdA, D66 en VVD onderschrijven alle drie de indruk die ook Wijers heeft. Daimler-Benz kwam de afgelopen maanden met zulke buiten-proportionele eisen aan de Nederlandse staat dat het Duitse mammoetconcern waarschijnlijk van meet af aan afkoerste op een breuk met Fokker. Van Walsem: “Ze wilden van Fokker af. Het is schandalig dat ze duizenden werknemers zolang in onzekerheid hebben gelaten.”

De vakbonden menen dat overheid èn Daimler schuld hebben aan de mislukking. FNV-voorzitter Stekelenburg laakt het feit dat “men” niet in staat is gebleken steun te organiseren voor zo'n belangrijke bedrijfstak.

PAGINA 6: - Daimler-topman Schrempp - Visie op Daimler luchtkasteel - Geschiedenis Fokker - Lakeman had gelijk - Draaiboek arbeidsbureaus PAGINA 7: - Interview minister Wijers - Niet voor iedereen ontslag - 'Ik blijf tot ik niet meer mag' - Nationale trots PAGINA 9: - Commentaar