Aan het slot van Cairo

De wereldbevolkingsconferentie van de Verenigde Naties, die vandaag in Cairo afgesloten wordt, is een stap vooruit in de mondiale bezinning op de bevolkingsproblematiek en in het verlengde daarvan op de positie van de vrouw. In dat opzicht zette de conferentie de lijn door die op eerdere VN-conferenties, in Bukarest in '73 en in Mexico in '84, getrokken werd met haar accent op de 'empowerment of women', het onderbouwen van de zelfstandigheid en beslissingsbevoegdheid van vrouwen.

Maar Cairo zette de morele dimensie centraler dan in het verleden gebeurde. Voor het eerst domineerde de moraal de politiek in het debat over de toelaatbaarheid van voorbehoedmiddelen en abortus, en over de individuele rechten van de vrouwe. Het Vaticaan heeft ervoor gezorgd, dat vooral op het abortus-debat de aandacht gevestigd werd. Daardoor zou bijna over het hoofd gezien worden, dat de islamitische landen, waar de grootste bevolkingsgroei plaats vindt, voor het eerst nadrukkelijk aanwezig waren bij een mondiaal debat over de sexuele moraal.

Het Vaticaan is zijn lobby niet overal in dank afgenomen. Anderzijds werd in de tekst van het concept-slotdocument zoals voor de conferentie verspreid werd, abortus opgevat als sluitstuk van reproductieve rechten en gezondheidszorg. In gewone taal: vrouwen hebben in noodsituaties recht op abortus, onafhankelijk van de wettelijke situatie van hun land.

Hoe men daar ook inhoudelijk over mogen denken, het Vaticaan zou, gelet op wat het eerder over abortus gezegd heeft, geen knip voor de neus waard geweest zijn, als het dat zonder commentaar had laten passeren. Het uiteindelijk compromis erkent onveilige abortus tenslotte wel als een gezondheidsprobleem, maar ziet af van de aanbeveling aan de lidstaten van de VN abortus wettelijk mogelijk te maken. Ook al zou dat de onveilige abortussen, waar jaarlijks een groot aantal vrouwen aan sterven, uitbannen. De zorg voor de handhaving van de moraal bleek sterker dan die voor de gezondheid van abortuszoekende vrouwen.

Hoe dat zij, het pleidooi voor versterking van de beslissingsbevoegdheid en zelfstandigheid van vrouwen is als rode draad door het slotdocument blijven lopen. Dat is het positieve nieuws uit Cairo. Al moet daar wel onmiddellijk aan toegevoegd worden, dat over de middelen om het daarvoor ontwikkelde actieplan uit te voeren, genoemd is een bedrag van 17 miljard, geen concrete toezeggingen zijn gedaan. Terwijl het vooral de ontwikkelingslanden zijn waar die uitvoering haar beslag moet krijgen. De arme landen zullen daarom, zoals het er nu uitziet, zelf moeten betalen om te bereiken wat de rijke landen in Cairo met hen geformuleerd hebben. Het doet de vraag opkomen hoe serieus de Westerse wereld het wereldbevolkingsvraagstuk feitelijk neemt.