Archiefonderzoek weerlegt hardnekkig stigma

Van een onzer verslaggeefsters AMSTERDAM - Het Nederlands Auschwitz-Comité, dat dit weekeinde zijn veertigjarig bestaan heeft gevierd, is in de jaren vijftig en zestig ten onrechte beschouwd als een mantelorganisatie van de Communistische partij Nederland. Het stigma dreef het Comité juist verder in de armen van de CPN.

Dat concludeert Maarten Bijl, de schrijver van het boek over de geschiedenis van het Auschwitz-Comité. In opdracht van het bestuur deed hij een jaar onderzoek en voerde gesprekken met tientallen betrokkenen.

Het Nederlands Auschwitz-Comité telde vanaf de oprichting in najaar 1956 veel leden met communistische sympathieën. Sommigen waren ook actief in de CPN. “Er was een zekere overlap in personen en activiteiten”, schrijft Maarten Bijl. “Maar van dienstbaarheid aan de CPN was geen sprake.”

Volgens Bijl heeft omgekeerd de CPN wel geprobeerd om het Auschwitz Comité voor z'n karretje te spannen. De partij zag er een uitgelezen kans in om zich te profileren als voorvechter van het antifascisme. Dat het Comité dankbaar de praktische steun van de CPN aanvaardde, is verklaarbaar. De CPN was een van de weinigen die steun bood. Er was kort na de oorlog nauwelijks belangstelling voor de slachtoffers van de holocaust. Niet vanuit de politiek, niet vanuit de samenleving. “We zaten aan alle kanten vast”, zegt oud-voorzitter Annetje Fels (82) in het boek.

Gisteren hebben duizenden mensen de jaarlijkse Auschwitz-herdenking en -reünie bijgewoond in Amsterdam. Bij het Auschwitz-monument zijn kransen gelegd, onder anderen door burgemeester Patijn en minister Borst (namens het kabinet). Na afloop van de herdenking riep voorzitter Anita Löwenhardt de regering op ook in Nederland de zogenaamde 'Auschwitz-leugen' strafbaar te stellen. In veel andere Europese landen is dat al het geval. “Nederland moet het voorzitterschap van de Europese Unie gebruiken om het ontkennen van het bestaan van de holocaust in heel Europa strafbaar te stellen”, aldus Löwenhardt.

- Pagina 3: 'Het was gewoon de tijdgeest'