Acceptatie van werklozen groeit

AMSTERDAM - De acceptatie van werklozen door de samenleving is de afgelopen vijftien jaar gegroeid. Tegelijkertijd vinden mensen zonder baan het minder vanzelfsprekend om een uitkering te ontvangen.

Dat concludeert het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in een vandaag gepubliceerd onderzoek naar de gevolgen van niet-werken voor een mens. De resultaten zijn vergeleken met enquêtes uit 1982 en 1974.

De toenemende tolerantie tegenover mensen zonder baan schrijven de onderzoekers toe aan de veranderende arbeidsmarkt. Het arbeidsethos, de morele plicht om te werken, is de laatste tijd enigszins verminderd. Steeds meer mensen vinden dat er meer dingen in het leven belangrijk zijn dan werk alleen. Ontwikkelingen als flexwerk, onbetaald verlof en 'sabbatical leave' geven werknemers de mogelijkheid werken en niet-werken af te wisselen.

Niet-werkenden berusten daarentegen steeds minder in het verlies van hun baan. Zij zijn minder kieskeurig in het accepteren van onaantrekkelijk werk of werk waarvoor ze niet zijn opgeleid. Ook de bereidheid om zich te laten omscholen is in de periode 1974-1995 toegenomen.

Werklozen en arbeidsongeschikten oordelen nog precies hetzelfde over hun financiële situatie als vijftien jaar geleden. Dat is opmerkelijk, stelt het SCP, omdat de financiële situatie van werklozen objectief gezien is verslechterd. De uitkeringen zijn de afgelopen decennia verlaagd en de normen om in aanmerking te komen voor een uitkering werden steeds strenger.

Werklozen oordelen negatiever dan werkenden over hun gezondheid en sociaal leven. Meer dan in 1982 heeft de werkloze het gevoel er niet bij te horen. Dat geldt vooral voor de oudere, laagopgeleide, langdurig werkloze. Voor werkloze vrouwen met kinderen ligt dit juist omgekeerd.

Ruim tachtig procent van de werklozen heeft in 1995 - het enquêtejaar - actief gezocht naar werk. Daarbij is geen verschil geconstateerd tussen langdurig en kortdurend werklozen. Ruim drie op de vier werklozen noemt de hulp van het arbeidsbureau bij het vinden van een baan onvoldoende.