PvdA en VVD botsen over herijking buitenlands beleid, CDA teleurgesteld over nota kabinet

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - Nederland gaat zijn economische belangen in de wereld effectiever behartigen. Volgens het kabinet is dat mogelijk zonder ideële kwesties als mensenrechten en ontwikkelingssamenwerking te verwaarlozen.

Het kabinet trekt deze lijn in de gisteren verschenen nota over de herijking van het buitenlands beleid. De coalitiepartijen besloten tot deze exercitie, toen tijdens de kabinetsformatie onoverbrugbare verschillen van mening opdoken over de budgetten voor ontwikkelingssamenwerking en defensie.

Volgens het kabinet heeft Nederland altijd al oog gehad voor zijn economische belangen, maar noodzaakt de verscherpte internationale concurrentie ons land die belangenbehartiging grondiger aan te pakken. Minister Van Mierlo (D66) van buitenlandse zaken: “Het is een valse voorstelling dat Nederland tot dusver dat belang niet in de gaten hield. Iedere buitenlander schiet in de lach als Nederland wordt voorgesteld als een land dat zijn economisch belang veronachtzaamt.”

Coalitiepartij VVD is het met deze benadering eens. D66 spreekt de hoop uit dat het kabinet zijn keuze voor zakelijkheid weet te verenigen met het opkomen voor mensenrechten. De PvdA vindt echter dat het kabinet te zwaar hecht aan het begrip eigenbelang. Dat mag van de sociaal-democraten zonodig op de achtergrond raken als het erom gaat de internationale rechtsorde te dienen.

De herijkingsnota schetst hoe de ambtelijke organisatie volgens het kabinet moet worden aangepast aan de gewijzigde internationale krachtsverhoudingen na de val van de Berlijnse Muur in november 1989. Het kabinet kiest voor het handhaven van een aparte begroting voor Defensie, met daarnaast één budget voor internationale samenwerking. Daaronder valt de traditionele ontwikkelingssamenwerking, maar ook zaken als vredesoperaties en culturele samenwerking. Verscheidene ministeries kunnen een beroep doen op dat budget, dat 1,1 procent van het Bruto Nationaal Produkt (BNP) bedraagt. De verdeling heeft plaats bij de jaarlijkse begrotingsonderhandelingen.

Tussen de coalitiepartijen PvdA en VVD tekent zich blijkens hun eerste reacties een verschil van mening af over de positie van minister Pronk (ontwikkelingssamenwerking) en diens aandeel in het nieuwe budget. Het kabinet gaat uit van gemiddeld 0,8 procent BNP, met een marge van een half procent meer of minder. De PvdA vindt dat het kabinet steeds zo dicht mogelijk bij de bovengrens moet gaan zitten, de VVD daarentegen vindt eigenlijk de ondergrens nog wat te hoog.

Vaag

De liberalen vinden verder dat de leidende rol van de minister van buitenlandse zaken in het buitenlands beleid moet worden versterkt. Dat vereist volgens de VVD een terughoudender opstelling van minister Pronk (PvdA).

De grootste oppositiepartij, het CDA, toont zich teleurgesteld over de herijkingsnota. De christen-democraten vinden het stuk vaag over de beleidskeuzes die het kabinet maakt, de beschikbare hoeveelheid geld en over de politieke verantwoordelijkheden van de betrokken ministers. Volgens het CDA is de budgettaire norm voor ontwikkelingssamenwerking niet zo vast als het kabinet doet voorkomen.

- Pagina 4: 'Herijking doorbreekt onmacht'. - - 'We blijven koopman en dominee'. - Pagina 6: 'De ambassade in India is al herijkt'. - Pagina 9: Commentaar