Meest succesvolle doorstroomproject naar regulier werk'

AMSTERDAM - Rood licht bestaat voor fietskoerier Xander niet. Trefzeker passeert hij kruising na kruising, zonder ook maar één keer van zijn mountainbike te hoeven stappen. Maar een gevaar op de weg is hij niet. Xander kijkt en kijkt nog eens en beslist razendsnel. Hij heeft geen hekel aan auto's, zegt hij. Nee, dan die toeristen, die zijn pas gevaarlijk. Die lopen op het fietspad en gaan zelfs nog niet opzij als je belt.

De fietskoerier is een vertrouwde verschijning geworden in het Amsterdamse straatbeeld. Tweeëneenhalf jaar geleden ging de FietsDienst met drie ligfietsen de concurrentie aan met de brommerkoeriersdiensten. Inmiddels rijdt de FietsDienst met tien ligfietsen voor de grote pakketten en vijftien mountainbikes voor het kleinere, spoedeisender werk over straat.

Vorige maand ging de zoveelste grote koerier, EMS, ertoe over de FietsDienst in te schakelen bij de bezorging van spoedeisende pakjes in Amsterdam-centrum, Zuid en de Pijp.

“Dat doet EMS niet omdat zij dat zelf per se willen”, zegt initiatiefnemer Onno de Rooij (27). “Ze doen het omdat de klanten erom vragen.”

Bij de oprichting van de FietsDienst was dat nog ondenkbaar. “Milieu-schizofrenie”, noemt De Rooij het. Thuis scheidden de mensen braaf hun afval, maar op hun werk dachten ze niet aan het milieu.

“Zonder voor diepte-psycholoog door te willen gaan, denk ik dat het gebruiken van fietskoeriers puur on-chic was. Dan was je een geitewollen-sokken-type. Dat is nu veranderd. Het is nu zelfs zo, dat bedrijven die helemaal niet geven om het milieu, ons inschakelen, omdat hun relaties dat leuker vinden. De volgende stap is dan dat het iets omzet in hun denken over milieu.”

De FietsDienst mikt nog op een ander doel behalve op het verbeteren van het stadsmilieu. Mensen doen er werkervaring door op, zodat ze gemakkelijker door kunnen stromen naar een reguliere baan. De 45 mensen die de vereniging intussen in dienst heeft (35 fietsers en 10 mensen voor onderhoud, administratie, personeelszaken en planning), worden betaald uit subsidieregelingen van minister Melkert van sociale zaken. “Het gebeurt gemiddeld eens in de twee weken wel, dat iemand een reguliere baan elders vindt”, vertelt De Rooij. “Volgens wethouder Van der Aa van sociale zaken zijn wij het meest succesvolle doorstroomproject naar regulier betaald werk.”

Commercieel kan de FietsDienst niet uit. Dat komt door de spijkerharde concurrentie van de brommerkoerier, die al rondcrosste in de smalle straten van de Amsterdamse binnenstad, voordat de FietsDienst begon. Nu zijn de fietskoeriers behalve even snel (spoedbezorging binnen een uur en bij uitzonderlijke spoed binnen een half uur) ook even duur als hun brommende collega's. Zonder de overheidssteun zou de FietsDienst zich uit de markt prijzen.

De fietskoeriersdiensten die in navolging van de FietsDienst zijn gaan rijden in Rotterdam, Den Haag, Arnhem en binnenkort ook Utrecht, opereren wel op commerciële basis. Maar in die steden wordt de prijs niet gedrukt door de brommerconcurrentie. In Duitsland en Denemarken heeft de fietskoerier ook het rijk alleen. Dank zij een veel wijder verbreid 'eco-bewustzijn', zegt De Rooij.

“In Duitsland zijn de pakjes op de fiets twee keer zo duur als hier. Maar eco is daar echt een issue, ook bij bedrijven.”

De FietsDienst zit aan de grenzen van haar groei. Dertig à veertig procent van alle spoedzendingen in hun gebied wordt op dit moment bezorgd door de koeriers op de fiets. Elke twee minuten wordt er door een fietskoerier een pakje opgehaald en afgeleverd, in het spitsuur zelfs één per 30 seconden.

Behalve Amsterdam-Oost, waar ook veel ontwerpers zitten, ziet De Rooij geen verdere uitbreiding in het verschiet. Wel studeert TNO momenteel in opdracht van de Vereniging voor stadsvriendelijk transport op de vraag of er elektrisch aangedreven auto's ingezet kunnen worden voor spoedzendingen van en naar Amstelveen en Zuidoost. In de vereniging overleggen negen van de tien grootste koeriersdiensten regelmatig met de FietsDienst hoe het goederentransport in Amsterdam nog milieuvriendelijker kan.