VOORHEEN JOEGOSLAVIE - WEEK 36

NAVO-AANVALLEN - De Navo-aanvallen tegen Bosnisch-Servische stellingen gingen deze week onverminderd door. Honderden acties werden uitgevoerd tegen bruggen, munitiedepots, commandoposten en communicatie netwerken, luchtverdedigingssystemen en radars.

De vliegtuigen hadden last van de dichte wolken boven het gebied. Alleen donderdag was het helder. Door de bewolking was er in sommige gevallen sprake van 'zijdelingse schade', een Navo-eufemisme voor het mogelijk raken van burgerdoelen. Volgens persbureau Tanjug in Belgrado zijn inderdaad burgers gedood. Vooral in de stad Foca zou er veel schade zijn toegebracht aan burgerdoelen. De Navo zegt absoluut niet uit te zijn op de vernietiging van de Bosnische Serviërs. Het belangrijkste doel is slechts om te voorkomen dat zij oorlog kunnen voeren. Maar zover is het nog lang niet. De militairen onder leiding van generaal Ratko Mladic wensen de strijd niet op te geven. De zware wapens in een straal van 20 kilometer om de Bosnische hoofdstad Sarajevo zijn nog niet weggehaald. De Navo en Verenigde Naties zeggen net zo lang door te gaan met de bombardementen en beschietingen door de snelle interventiemacht op de berg Igman totdat het zware wapentuig verwijderd is,de wegen voor de hulpverlening open zijn en vliegtuigen zonder gevaar kunnen landen op het vliegveld van Sarajevo. De Navo-vliegtuigen hebben sinds de 'Operation Deliberate Force' begon op 30 augustus meer dan 2 100 'sorties' gemaakt vanaf een vliegdekschip in de Adriatische Zee en bases in Italië. Meer dan de helft van deze vluchten is bedoeld als bescherming van de vliegtuigen die bommen bij zich dragen. Sommige toestellen keerden onverrichter zake terug, omdat de doelen door het slechte weer of de goede camouflage niet zichtbaar waren. De oorlog gaat veel geld en tijd kosten.

Het zal zeker nog weken duren voordat de uitschakeling van de militaire structuur van de Bosnische Serviërs bereikt is, zegt de Navo-leiding. Ook al kennen de Navo-piloten het terrein op hun duim, een probleem is dat er zovéél doelen te vernietigen zijn. Een munitiedepot kan bijvoorbeeld een gebied van twee vierkante kilometer bestrijken. Er moeten dan soms honderd doelen vernietigd worden, voordat de Navo kan zeggen dat deze ene taak is volbracht. Volgens een waarnemer liggen de doelen verspreid en goed verborgen en zijn zij niet zo groot als bijvoorbeeld in de Golfoorlog. “Het zijn meer speldepuntjes”, zegt de waarnemer. Het gaat soms om enkele stuks artillerie, waarvoor één vlucht moet worden gemaakt. Volgens de Navo zijn tot nu toe bij de beschermde gebieden Sarajevo, Gorazde en Tuzla één op de vier aanvalsposities van de Bosnische Serviërs uitgeschakeld.

VREDESBESPREKINGEN - In Genève zitten sinds gisteren voor het eerst na anderhalf jaar delegaties van klein-Joegoslavie (Servië en Montenegro), Kroatië en Bosnië weer aan de onderhandelingstafel. Ditmaal heeft Washington zijn volle gewicht achter de conferentie gezet. Waar een Lord Carrington, David Owen, Carl Bildt, Cyrus Vance en Thorvald Stoltenberg machteloos waren, hoopt de Amerikaanse onderminister van buitenlandse zaken Richard Holbrooke te slagen. Bemiddelaars van de VN, uit de Balkan en de Europese Unie zijn ter zijde geschoven. Sterk punt nu is dat de Serviërs mogelijk toeschietelijker zijn met al die Navo-luchtaanvallen en het enorme verlies tegen de Kroaten in de Krajina. Zwak punt is dat Kroaten en moslims hogere eisen kunnen gaan stellen nu de vijand in de verdrukking is. President Clinton wil koste wat kost slagen om te voorkomen dat zijn eigen Amerikaanse Congres hem zal dwingen over te gaan tot opheffing van het embargo tegen de Bosnische moslims. Gesproken wordt over een nieuwe kaart van Bosnië, waar de Serviërs 49 procent van het gebied krijgen en de moslims en Kroaten samen 51 procent. Bosnië blijft een apart land; confederaties voor beide partijen met de buurlanden Servië en Kroatië zijn mogelijk. De VN-sancties die drie jaar geleden tegen Servië werden ingesteld, worden opgeheven als overeenstemming wordt bereikt. De leider van de Servische delegatie president Slobodan Milosevic voelt wel voor de verdeling in twee helften van Bosnië, dit in tegenstelling tot de Bosnisch-Servische leider Radovan Karadzic. In het overleg zou de basis moeten worden gelegd voor een internationale vredesconferentie die moet leiden tot beëindiging van de 40 maanden durende oorlog in Bosnië.

KRAJINA - De Kroatische regering had de 150 000 Serviërs die de Krajina een maand geleden na de Kroatische invasie waren ontvlucht, toegezegd dat zij altijd zouden mogen terugkeren naar hun gebied. Maar de werkelijkheid is anders. Nog iedere dag worden huizen van de Serviërs geplunderd en platgebrand, zodat terugkeer onmogelijk is. Een journalist van het Franse persagentschap AFP telde in twee dagen vijftien huizen die in lichterlaaie stonden. Volgens de VN trekken Kroaten naar het gebied en keren terug met televisies, koelkasten, vee en wat dies meer zij. De regering en het leger lijken het oogluikend toe te staan. Bovendien heeft Zagreb nieuwe wetten aangenomen over het 'tijdelijke beheer van verlaten eigendommen'. De Kroatische overheid eist de woonruimte van de mensen die gevlucht zijn op en stelt het voor 'tijdelijk gebruik' beschikbaar. De Serviërs hebben ruim een maand de tijd om hun land en andere eigendommen terug te eisen. Daarna is het recht vergeven. Op het ogenblik worden de verlaten flats in de stad Knin of de woningen in dorpen, voorzover ze niet zijn platgebrand, gevuld met Kroatische vluchtelingen uit Bosnië. De Serviërs die volgens de regels hun eigendommen terug willen vorderen, hebben te maken met enorme bureaucratische obstakels. In feite is er één grote etnische zuivering van de Krajina aan de gang, ondanks de toezegging dat dit niet zou gebeuren. VN-waarnemers vonden deze week opnieuw lijken van Serviërs, soms bejaarden, die een kogel door het hoofd was geschoten. Bovendien werden nieuwe graven ontdekt. Een begraafplaats telde op 14 augustus 27 kruisen, de week daarop waren dat er volgens de VN 77.