Met foto's, maar zonder noten

Van onze kerkredactie AMSTERDAM - Onder het motto commerciëler en toegankelijker, populair maar toch nog wetenschappelijk, is na vijftien jaar en ruim dertig afleveringen een nieuwe formule gevonden voor het - inmiddels opgeheven - tijdschrift Religieuze Bewegingen in Nederland (RBN). Het nieuwe blad Religie NU, waarvan gisteren het eerste nummer is gepresenteerd, moet het ontstane informatiegat op het terrein van nieuwe religies en nieuwe religiositeit vullen.

RBN verscheen twee maal per jaar onder de vlag van de Vrije Universiteit (VU), Religie Nu is een kwartaal-uitgave van de tijdschriftengroep van Kok in Kampen. Hoofdredacteur was en blijft de VU-godsdienstwetenschapper dr. Reender Kranenborg.

Vooral de lengte van de artikelen moet het ontgelden in de nieuwe formule. In RBN konden stukken worden opgenomen tot 50 pagina's, in Religie NU is de maximale lengte van een artikel 20 pagina's, inclusief foto's en illustraties - iets wat ook ontbrak in RBN. Maar wetenschappers zouden geen wetenschappers zijn, als zij niet zo objectief en zo volledig mogelijk en daardoor vaak juist nogal uitvoerig over hun onderwerp zouden berichten.

De wel zeer pragmatische oplossing die voor dit probleem is gevonden, is het weglaten van het notenapparaat. Wie bijvoorbeeld wil weten wat de islamkenner Nico Landman te melden heeft in de 25 noten bij zijn artikel 'Kernmomenten in de geschiedenis van het alevitisme' zal een briefje naar de redactie van Religie NU moeten schrijven om in het bezit van deze noten te komen. Het knellende corset van de beperkte ruimte - een hoofdartikel van 15 tot 20 pagina's en twee kleinere bijdragen van 8 tot 10 pagina's - dwingt Landman tevens om in zijn bijdrage een behandeling van aan de Turkse alevieten geestverwante groepen in Iran en andere Arabische landen buiten beschouwing te laten. Minder volledigheid dus.

In het hoofdartikel van Religie NU, eerste jaargang nummer 1, schrapen de cultureel antropologen Henri Gooren en Richard Singelenberg (tevens sektenkenner en redacteur van Religie NU) alle informatie bij elkaar, die zij hebben kunnen vinden over Heaven's Gate, de Amerikaanse religieuze groepering waarvan 39 leden afgelopen voorjaar nabij de Californische stad San Diego zelfmoord pleegden. Landman laat zijn licht schijnen over de geschiedenis van en de recente opleving, ook in Nederland, onder de Turkse alevieten - een islamitische groepering die onder andere opvalt door haar vrijzinnige, humanistische opvattingen.

Verder spreekt in het eerste nummer van het vernieuwde religieblad de VU-hoogleraar charismatische vernieuwing Martien Parmentier over de Toronto Blessing - een beweging die zich afspeelt in pinksterkerken en in de charismatische hoek van de historische kerken. Is al dat gelach, gehuil, geschok en getril 'van de Geest' of niet, vraagt Parmentier zich af. En, hoe beleven mensen deze 'zegen', wat zijn de argumenten voor en tegen, waar komt de 'blessing' vandaan en hoe is ze te duiden?

Naast de vaste rubrieken actueel nieuws en boekbesprekingen is als extraatje in dit doopnummer de complete lijst opgenomen van de 189 religieuze of vermeend religieuze bewegingen in België, die door de Belgische overheid als sektarisch worden beschouwd. De geweldige commotie die direct na het verschijnen van het Belgische sektenrapport, mei dit jaar, is ontstaan, heeft betrekking op groeperingen, die 'verdacht' worden van sektarische opvattingen maar, ook in Nederland, doorgaans niet als sekten worden aangemerkt: het rechts-katholieke Opus Dei bij voorbeeld, de Charismatische Vernieuwingsbeweging en de antroposofische beweging. Het is een hoogst curieuze lijst, met veel namen die tot de verbeelding spreken. Ooit gehoord van de 'sekte' CORAEN? Achter die letters blijkt het 'Centrum voor de Opsporing, Registratie en Analyse van ElfenNesten schuil te gaan - als dat geen reëel gevaar betekent voor de geestelijke volksgezondheid in België...