Vluchtelingen laten ontwricht Goma achter

GOMA - De stapels lijken die langs de wegen naar Goma lagen, zijn verdwenen. Het merendeel van de 850 000 vluchtelingen die dit voorjaar hun toevlucht in de Zaïrese stad zochten, is uitgeweken naar kampen die dertig kilometer buiten de stad liggen.

Op het eerste gezicht is Goma dezelfde stad gebleven. Nadat de rustige stad in juli werd geconfronteerd met de grootste en snelste vluchtelingen-uittocht in de geschiedenis, zijn de straten nog steeds schoon. Marktverkopers bakkeleien nog net zo over hun prijzen als voor de komst van de vluchtelingen. Jonge mannen doen zich nog altijd te goed aan bananenbier of Europees bier.

Maar achter deze façade van dagelijkse rompslomp schuilt een ontwrichte stad. Bomen zijn door de vluchtelingen omgekapt en als brandhout voor de vluchtelingen in rook opgegaan. Bloemperken zijn vertrapt door duizenden voeten. De kosten van levensonderhoud zijn sterk gestegen en door de komst van de vele hulpverleners rijzen de huren van woningen de pan uit. De straten, scholen en riolering zijn beschadigd.

Goma heeft in de wereld het beeld bepaald van de dramatische vluchtelingenstroom na de slachtingen in Rwanda. Voornamelijk Hutu's namen de wijk naar Zaïre in juli dit jaar, nadat 500 000 Tutsi's door de Hutu's waren vermoord in een exploderend etnisch conflict tussen de Hutu-meerderheid en Tutsi-minderheid. Voor de exodus telde Goma bijna 200 000 mensen. Volgens burgemeester Mashako Mamba Sebi is dat aantal nu verdrievoudigd.

De lokale bevolking herinnert zich de vroegere Oostzaïrese stad en wil die terug. De laatste twee maanden zijn de vluchtelingen, die eerst door de hele stad zwierven, vertrokken naar kampen buiten Goma. Maar voor de oorspronkelijke bewoners is dat niet ver genoeg. Zij willen dat de Rwandezen hun land voorgoed verlaten.

In café's en restaurants, huizen en vluchtelingententen luisteren vaste bewoners en ontheemden naar de Rwandese radio. Bijna alle gesprekken gaan over nieuwe angsten. Over de dreigende geruchten over Tutsi-vergeldingsacties en Hutu's die zich klaarmaken voor militaire acties in Rwanda. Maar ook over nieuwe stromen vluchtelingen. Richting Zaïre.

“Ze hebben alle bloemen en bomen verwoest. Ze hebben ziekten meegebracht en er zijn mensen dood”, zegt de regionale bestuurder Kahanya Kimuha Tassi. “Wij zien ze graag snel vertrekken.”

Marktverkoper Guillaume Baurti klaagt over de drastische toename van zakkenrollers op de markt: “Allemaal Rwandezen.” Baurti vindt het vervelend dat de vluchtelingen betere medische verzorging en voedsel krijgen - van buitenlandse hulpverleners - dan de lokale bevolking.

Goma, gelegen tussen vier vulkanen aan de rand van het Kivu-meer, biedt een prachtige aanblik. Maar zoals vaak in Afrikaanse plaatsen is Goma een plaats van contrasten. De rijken bezitten prachtige villa's aan de rand van het meer en de armen behuizen hutten en afdakjes in wijken rond het drukke centrum.

Terwijl de vluchtelingen en arme Zaïrezen door de straten struinen op zoek naar middelen om te overleven, brengen de rijke Zaïrezen en de Rwandezen die geld mee konden nemen op hun vlucht de tijd door in chique restaurants en uitgaansgelegenheden.

De tegenstellingen zijn groot. De Zaïrezen klagen meer en meer en geven de vluchtelingen de schuld van hun ongenoegen. Sommige stedelingen geloven zelfs dat de vulkaan, die rook spuwt en de hemel 's nacht doet oplichten, een dezer dagen zal uitbarsten. Een eventuele lavastroom als goddelijke wraak op de komst van de vluchtelingen.