Machtsstrijd tussen Congres en president; leger zegt nog neutraal te zijn

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De politieke crisis in Ecuador is uitgegroeid tot een machtsstrijd tussen het Congres en president Abdala Bucaram. Daarbij is het nog de vraag welke zijde de strijdkrachten zullen kiezen.

De Ecuadoraanse minister van defensie Victor Bayas riep gisteren de noodtoestand uit nadat in de hoofdstad Quito en de kuststad Guayaquil opnieuw betogers de straat op waren gegaan om het aftreden van Bucaram te eisen. Met deze maatregel zijn samenscholingen nu verboden en gelden er ook restricties voor de pers.

Ecuador werd de afgelopen dagen getroffen door een algemene staking, uit protest tegen de bezuinigingsmaatregelen van de regering. De crisis geraakte in een stroomversnelling toen de volksvertegenwoordiging de protesten aangreep om Bucaram uit zijn ambt te zetten wegens 'geestelijke onbekwaamheid'. Het Congres benoemde vervolgens zijn voorzitter Fabian Alarcon tot waarnemend president, die binnen een jaar nieuwe verkiezingen moet uitschrijven. Bucaram heeft echter het besluit van de volksvertegenwoordiging naast zich neer gelegd met het argument dat hij de enige is die door “de armen en het Ecuadoraanse volk” is gekozen en dat hij zich niet laat wegsturen door een minuscuul groepje samenzweerders. De verwarring leek gisteren compleet door de mededeling van vice-president Rosalia Arteaga dat zíí na het afzetten van Bucaram nu president is.

Nog voordat de minister van defensie besloot de noodtoestand af te kondigen had de legerleiding al gewaarschuwd voor “de ernstige situatie die onzekerheid en een verschrikkelijk ongemak hebben veroorzaakt binnen de democratisch gezinde strijdkrachten”. Stafchef generaal Paco Moncayo las de verklaring voor nadat hij en andere hoge militairen achter gesloten deuren in het presidentiële paleis hadden overlegd met Bucaram. Waarnemers zagen in de verklaring een verkapt dreigement met een militaire staatsgreep.

Moncayo benadrukte dat de militairen “volstrekt a-politiek” zijn en niet zullen proberen het machtsvacuüm op te vullen, maar in de verklaring wordt ook gevraagd om een snelle oplossing voor Ecuadors politieke chaos. De militairen voegden er aan toe dat er niet te lang op zo'n oplossing kan worden gewacht. De strijdkrachten maakten van 1963 tot 1970 de dienst uit in Ecuador en oefenen nog steeds grote invloed uit.

Beschermd door prikkeldraad en zo'n honderd commando's had Bucaram zich gisteren verschanst in het paleis. De militaire leiding bezwoer dat ze er uitsluitend zijn voor de veiligheid van het staatshoofd en niet omdat het leger partij had gekozen. Demonstranten die probeerden op het terrein van het paleis te komen werden met traangas teruggedrongen. Geflankeerd door soldaten kwam Bucaram verscheidene malen naar de hal van het gebouw om de verslaggevers mee te delen dat hij niet van plan was de macht over te dragen aan “parlementaire samenzweerders”.

Het besluit van het Congres, dat 82 leden telt, om Bucaram af te zetten werd met 44 tegen 34 stemmen genomen. De grondwet staat toe met een simpele meerderheid (42 stemmen) het staatshoofd af te zetten wegens “geestelijke onbekwaamheid”. Op die manier wordt een uitgebreide juridische procedure omzeild.

Minuten na de stemming waren rijen toeterende auto's door de straten van de hoofdstad Quito getrokken, ter ondersteuning van het besluit. “We hebben schoon genoeg van de familie Bucaram. Laat ze maar opkrassen naar Panama”, riep een vrachtwagenchauffeur, verwijzend naar de tijd in de jaren tachtig dat de president nog burgemeester was van Guayaquil en hij op beschuldiging van corruptie naar Panama vluchtte.

'El Loco', 'de gek', die nog geen half jaar geleden met 55 procent van de stemmen tot president werd gekozen zit nu op een dieptepunt van zijn populariteit. Zes op de tien Ecuadoranen willen zijn vertrek. Van bijna vier op de tien mag hij blijven, maar dan moet wel het beleid om. Onder Bucaram, die de afgelopen dagen vier ministers heeft ontslagen, onder wie zijn broer, de minister van sociale zekerheid Adolfo Bucaram, zijn de kosten van levensonderhoud omhoog geschoten. De prijzen van gas en elektra stegen met tweehonderdprocent, het buskaartje met zestig.