Vichy-regime heeft nu eindelijk een 'naam en een gezicht'

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De emoties liepen hoog op in de rechtszaal na de uitspraak. Kort ervoor was de meest vooraanstaande rabbijn van Bordeaux, Claude Maman, nog rustig langs de in de rechtszaal aanwezige civiele partijen gewandeld en had hij hun verzocht om kalm te blijven tijdens de uitspraak. Maar dat was makkelijker gezegd dan gedaan.

Uit de zaal klonk een verontwaardigde reactie toen de jury Papon vrijsprak van medeplichtigheid aan de moord op de joden die uit Bordeaux werden gedeporteerd. “We hebben het verpest”, mompelde Jany Seban. Maar een kwartier later was de stemming omgeslagen toen de jury Papon veroordeelde tot tien jaar. “We hebben gewonnen”, huilde Seban. Veel aanwezigen omhelsden elkaar.

Drie familieleden van de 55-jarige Seban werden destijds op bevel van Papon uit Bordeaux gedeporteerd. Volgens haar was de schuldigverklaring van Papon juist zo belangrijk om een naam en een gezicht te geven aan al die anonieme ambtenaren die met de nazi's hebben gecollaboreerd en de jodenvervolging mogelijk hebben gemaakt. “Wanneer de misdadiger is geïdentificeerd, krijgen de slachtoffers ook hun identiteit terug”, zei Seban.

“De antisemitische wetten van het Vichy-bewind maakten ons tot verschoppelingen van de maatschappij en namen ons onze rechten af”, zei Maurice-David Matisson, die in de oorlog acht familieleden verloor. “Nu we eindelijk officieel als burgers zijn erkend, kunnen we misschien beginnen met rouwen en uiteindelijk met genezing.”

“Waar het om gaat is de veroordeling, niet de strafmaat”, zei Therèse Stopnicki, wier zusjes van vijf en twee jaar oud op bevel van Papon werden gearresteerd en gedeporteerd. “En wat me de meeste genoegdoening geeft, is dat Papon zijn burger- en familierechten verliest, na deze veroordeling. Voor een man die zoveel respect genoot en die zo machtig was, moet dat de ultieme vernedering zijn.” Stopnicki was wel boos dat de jury Papon vrijsprak van moord.

Een advocaat van een van de civiele partijen, Francis Jacob, zei dat de veroordeling zal worden herinnerd als de eerste gerechtelijke sanctie voor medeplichtigheid aan de Jodenvervolging tegen een functionaris van het Vichy-bewind. “Dat zullen de toekomstige generaties lezen in hun geschiedenisboeken.”

Alain Jakubowicz, advocaat van de joodse organisaties die slachtoffers van de holocaust vertegenwoordigen noemde de uitspraak een ' nieuwe pagina in de geschiedenis'. “Nooit meer zal iemand in Frankrijk in staat zijn om de oorlogsperiode te zien als voorheen. De gaullistische mythe is in elkaar gestort.”