PvdA laat spanning Ziektewet flink oplopen

DEN HAAG - Voor de tweede keer in een korte periode staat de Eerste Kamer volop in het nieuws. Deze keer vanwege het plan om de Ziektewet af te schaffen, waarover de senaat volgende week dinsdag een oordeel moet vellen. Door toedoen van de PvdA is de spanning rond dat debat flink aan het oplopen.

Iets meer dan een maand geleden waren ook aller ogen gericht op de Eerste Kamer. Toen werd er gedebatteerdover de nieuwe Algemene nabestaandenwet. Alle fracties had daartegen grote bezwaren; het liefst hadden ze het wetsvoorstel verworpen. In hun ogen zou de nieuwe wet de rechten van mensen op buitensporige wijze aantasten. Ze wijzen op de talloze, vaak wanhopige, brieven die ze van burgers hadden ontvangen.

Het ging hard tegen hard tussen Eerste Kamer en kabinet. De financiële belangen waren er dan ook naar. De komst van de Algemene nabestaandenwet levert een jaarlijkse bezuiniging van 1,3 miljard gulden.

De grote onzekere factor voor het kabinet was toen de PvdA-fractie in de Eerste Kamer. Daar vroeg men zich af of langzamerhand niet het moment gekomen was om eens 'nee' te zeggen tegen wat de sociaal-democraten beschouwden als ondeugdelijke wetgeving, met grote nadelige financiële gevolgen voor burgers. Al te vaak hadden achtereenvolgende kabinetten een zware wissel getrokken op de inschikkelijkheid van de Eerste Kamer. Slechts zware politieke druk - binnenskamers viel het woord kabinetscrisis - kon de overgrote meerderheid van de PvdA-fractie ertoe bewegen voor het kabinetsplan te stemmen.

Volgende week zal het in het debat over de afschaffing van de Ziektewet (werkgevers worden verplicht zieke werknemers minstens 70 procent van het loon door te betalen) weer hard tegen hard gaan. Ook dan zijn de financiële belangen groot: een bezuiniging van 900 miljoen gulden.

Er zal niet met larmoyante brieven van burgers kunnen worden geschermd. Maar wel kunnen tegenstanders van de Ziektewetplannen zich beroepen op een brief van een groep van achttien hoogleraren - medische deskundigen - die de Eerste Kamer voorhouden dat de plannen leiden tot een 'onverantwoorde situatie'. Werkgevers, zo voorspellen de hoogleraren, zullen bij het aannemen van nieuw personeel veel strenger gaan letten op de gezondheidstoestand van sollicitanten. Chronisch zieken zullen daardoor nauwelijks nog een kans hebben op de arbeidsmarkt.

Het is precies dit bezwaar dat PvdA-senator Van den Berg deze week nog eens indringend aan premier Kok heeft voorgehouden. Van den Berg weet dat zonder de steun van zijn fractie het Ziektewetplan sneuvelt. Zijn collega Wallage, fractievoorzitter in de Tweede Kamer, riep zijn partijgenoten in de senaat dan ook op de wet te steunen.

“Ik ben ervoor dat elke wet die wij weloverwogen in de Tweede Kamer aanvaarden, uiteindelijk ook in de Eerste Kamer wordt aanvaard. Anders zouden we als Tweede Kamer ons werk niet goed doen”, aldus Wallage voor Radio 1, er even aan voorbijgaand dat zijn fractie ook niet echt van harte heeft ingestemd met de Ziektewetplannen.

Maar zomaar akkoord gaan is iets wat de PvdA-fractie in de senaat zich nauwelijks meer kan permitteren. Voor de PvdA in de Eerste Kamer lijkt de maat vol. Toch akkoord gaan valt voor de senatoren nog maar op één manier uit te leggen: als het kabinet het zwaarst mogelijke geschut in stelling brengt en dreigt met een kabinetscrisis.

Dat moet dan wèl openlijk gebeuren. En daarmee gaat de fractie één stap verder dan in het debat over de nabestaandenwet. Toen bleef die dreiging binnenskamers, zodat de fractie zich daar in het debat niet op kon beroepen.

Maar openlijk dreigen met aftreden is iets wat een kabinet niet al te vaak kan doen, zonder dat het wapen aan scherpte verliest. En daar zit voor de PvdA-fractie de politieke winst. Het plan voor afschaffing van de Ziektewet moet nog worden gevolgd door een voorstel voor privatisering van de WAO, dat politiek al net zo omstreden is. Als de PvdA het kabinet in de positie brengt dat het volgende week het machtswoord moet spreken, is dat een signaal dat het met de WAO-plannen een stuk behoedzamer te werk zal moeten gaan.