Bombastisch

Veel televisie is zo plat als een dubbeltje. Een salonfühige analyse van wat beelden, omhuld door de sigarettenrook van het superijdele duo Ramdas en Sanders, werkt dan ook op de lachspieren. Soms gedogen de heren in 'Het Blauwe Licht' (VPRO) mindere goden als Patty Brard en daar wordt het mediaprogramma direct toegankelijker van.

'Wat een gelul', beet Brard Anil Ramdas woensdag toe, toen hij in haar ogen te cynisch was over de tranen van Maij-Weggen tijdens het verhoor van de Bijlmer-enquêtecommissie. En Brard was voor haar doen nou net zo superbeschaafd begonnen aan de discussie.

De andere gast, de slaapverwekkende zeurkous Arnoud Holleman, was een regelrechte creatie uit de keuken van Arjan Ederveen. Deze programmamaker heeft geen enkel gevoel voor relativering en humor. Ook bij Ramdas kan er geen lachje af, want stel je toch eens voor dat hij uit zijn rol zou vallen. De pose van een narcistische veldheer die met een geveinsd strenge blik oefent voor de spiegel, alvorens hij zijn troepen het slagveld in stuurt. Ver boven de massa verheven en ieder woord nauwkeurig op het gouden weegschaaltje. Politiek volkomen correct, maar kil en met veel dédain voor de kijker.

Ik vraag me werkelijk af wie het publiek ronselt dat zich in de studio vergaapt aan de bombastische taalspelletjes van Sanders en Ramdas. Veel lezers van de Groene Amsterdammer en de Volkskrant schat ik zo in, die na een bezoekje aan 'De Plantage' van Hanneke Groenteman hunkeren naar een nieuwe uitdaging binnen de VPRO-gelederen.

'Het Blauwe Licht' is het langst levende mediaprogramma. Alle eerdere pogingen sneuvelden, omdat de kijker niet wezenlijk geïnteresseerd is in verhitte polemieken tussen journalisten of programmamakers. Dat is meer stof voor aan de stamtafel van de omroepmedewerkers in hun favoriete uitspanning. 'Het Blauwe Licht' maakt zich daar gelukkig niet schuldig aan. Dat moet gezegd.

Helaas is het programma doorgaans wel het podium voor schrijvers, pseudo-intellectuelen of types van politieke en filosofische aard. De ballotagecommissie doet haar werk goed want de echte, gewone, kritische kijker mag niet meepraten. Het idee al dat een platterik alle aandacht opeist door zijn boude uitspraken en de schijnwerpers naar zich toetrekt. Sanders en Ramdas zouden hun glans verliezen en het zo mooi gecreëerde luchtballonnetje zou pardoes knappen. De kijker zou het kunstje in één klap door hebben en dat is niet de bedoeling.

Bij de VPRO wordt mediageneuzel tot ware cultuur verheven, waarop naar hartelust georeerd kan worden. 'Geeft Jerry Springer de marginalen van de samenleving een stem?' klinkt het poëtisch uit de mond van Ramdas. Jammer genoeg ontaardt het gesprek aan tafel in een wollige vierspraak, vol opschroeverij, egotripperij en zelfverheerlijking.

Ramdas zou als scheidsrechter echt streng moeten zijn en zijn gasten zorgvuldiger moeten uitkiezen. Een tijdje terug zag ik een gesprek met twee anonieme pubers en dat werkte aanstekelijk. Zodra ik staatssecretaris Rick van der Ploeg als een kip zonder kop televisiebeelden zie beschouwen, haak ik af. Een kritische programmamaker weet dat het gezwets in eigen straatje met de vaste bewoners leidt tot gevaarloze, incestueuze televisie. 'Het Blauwe Licht' is daar een treffend voorbeeld van.