'Waarom naar school? Dealen verdient beter'

Aziz (16) heeft de oplossing voor de problemen met hangjongeren in de Utrechtse wijk Zuilen. “Als je ons een plek geeft waar we 's avonds van zeven tot ongeveer elf kunnen zitten, is iedereen van straat. Als het dan sluit, gaat iedereen rustig naar huis. Weg problemen.”

Aziz zit samen met wat vrienden in 'De Bus', een rijdend informatiecentrum voor Utrecht-Noord. De oude stadsbus is ingericht met een groot folderrek, een paar bankjes en een tafelvoetbalspel. Hij rijdt door de wijken van Utrecht-Noord waar veel groepen jongeren verveeld en uitzichtloos op straat hangen. “Omdat er niets te doen is”, zeggen ze.

“He, Chaouki, wat is dit voor muziek? Zet Radio 538 effe op, dit is niks”, roept Aziz naar Chaouki el Hodayebi (28), zelf Marokkaan en jongerenwerker van De Bus. Hij sloft naar de voorkant en geeft Aziz zijn zin.

Het werk van Chaouki is zwaar, en hij realiseert zich dat het lang niet voldoende is om alle problemen goed aan te pakken. “Negentig procent van de hangjongeren is allochtoon”, zegt Chaouki. “Veel van hen hebben zoveel problemen dat ze er niet meer uitkomen. Ik sta vier dagen per week op vijf verschillende plaatsen in Noord. We geven informatie over drugs, school en werk.”

Met een trieste en vermoeide blik in de ogen vat de jongerenwerker de problemen samen. “Doordat er weinig te doen is, hangen jongeren op straat rond. Daar komen ze in aanraking met gokspelletjes en drugsdealers. Gecombineerd met ouders die hun kinderen niet begrijpen en het vaak lage opleidingsniveau van de jongeren, is de uitzichtloosheid compleet.”

Het resultaat ziet Chaouki elke dag aan zich voorbij trekken. “Er worden gokschulden opgebouwd, school wordt verwaarloosd, ze komen in aanraking met politie en thuis wordt nog het hen nog eens extra ingewreven dat ze niet deugen.”

Hoewel hij weet dat zijn werk met De Bus lang niet alles kan oplossen, gelooft Chaouki wel dat het nut heeft. “De jongere jongens die nu in De Bus zitten, zijn nog wel van plan iets te bereiken. Het zijn die jongens die ik nog wel kan helpen, door ze door te verwijzen of voor te lichten.”

Brahim (15) en Farid (16) zitten gewoon op school. “Dat is belangrijk, weet je, anders loopt het verkeerd met je af.” Maar er is ook een harde kern die Chaouki eigenlijk als verloren beschouwt. “Als je met dealen vierduizend gulden per dag kunt verdienen, waarom zou je dan naar school gaan of gaan werken? En het gevaar is ook dat sommige jonge jongens een voorbeeld nemen aan wat de ouderen uitvoeren.”

Farid, die onderuitgezakt met z'n vrienden aan een tafeltje zit, vindt De Bus wel leuk, maar denkt dat het weinig helpt. “Je kunt hier maar een paar keer per week terecht, maar we hebben gewoon echt iets nodig. In Lombok (een andere Utrechstse wijk met veel allochtonen) hebben de jongeren zelf iets opgezet, waar ze een filmpje kunnen kijken en in ieder geval onder dak zijn.”

In Zuilen is daar voorlopig nog geen sprake van. De politie heeft begin dit jaar dertig extra agenten op de wijk gezet en heeft voor een harde aanpak gekozen. Brahim: “Als je met een groepje op straat staat, krijg je zomaar een boete omdat er een samenscholingsverbod is. Daar komen problemen van.”

Ook Chaouki maakt zich zorgen over de oplopende spanning tussen jongeren en politie. “Wat er in Amsterdam-West is gebeurd, met jongeren die rellen tegen de politie, is hier ook nog maar een kwestie van tijd. Door het strenge optreden van de politie in Zuilen is het probleem gewoon verplaatst naar andere wijken. Het duurt niet lang meer voordat hier de bom barst en dan is het echt oorlog.”

Dat de politie niet voor niets zo hard optreed, realiseren de jongeren zich ook wel. Farid: “Ik ken ook wel gasten die inbreken, dingen vernielen of oude vrouwtjes pesten.” Aziz, een beetje de komediant van het stel, vult Farid druk gebarend aan. “Weet je hoe het zit? Je verveelt je, en dan denken sommigen aan die autoradio die ze 's middags zagen. Hop, daar gaan ze. Autoradio uit de auto.”

Chaouki, die zelf nog een dag in de week een HBO-studie cultureel-maatschappelijk werk volgt, heeft in drie jaar een goed beeld gekregen van wat er leeft onder de (vooral) Marokkaanse jeugd. “Ook jongens met wie niets te beginnen is, komen wel eens een kopje koffie drinken of tafelvoetballen in de bus. Het is beter om maar gewoon contact te houden dan helemaal niet meer naar ze om te kijken. Maar nu de politie zo hard optreedt, raak ik het contact kwijt omdat ze naar andere wijken zijn vertrokken.”

Over een paar jaar is Chaouki van plan wat anders te gaan doen. “Niet dat het me niet meer interesseert, maar dit werk vraagt zo veel energie. Elke dag weer word je geconfronteerd met soms onoplosbare problemen. Ik denk niet dat ik dit nog heel erg lang volhoud.”