Zonnehuis met scharrelstroom

We móéten consuminderen, anders zwaait er wat. Wouter van Dieren was weer op de televisie met zijn rampscenario: over twintig jaar is de aarde op. En Pieter Winsemius, die het wat milder stelde. Maar we moeten achteruit. Het gezwaai met vingertjes en dreigende rapporten vind ik eigenlijk onrechtvaardig: de meeste Nederlanders kennen pas een jaar of twintig een beetje luxe. Voordien hadden alleen de happy few een douche, auto en vakanties. Aan het begin van deze eeuw heerste hier zelfs hongersnood, en enorme sterfte door epidemieën en ge- brekkige hygiëne. Dus net hebben de mensen zich opgewerkt uit hun plaggenhut of vochtige kelder, en de droom is alweer voorbij, of erger, krijgen ze de schuld van de ondergang.

Het kan ook anders. Een man had een droom: een huis bouwen, van elk denkbaar comfort voorzien, duurzaam, en geen cent energie kostend. En daarmee die onaantrekkelijke tegenstelling opheffen die gecreëerd wordt tussen besparen en lekker leven. Waarom zou je de kachel lager zetten, dikke truien aantrekken, korter douchen en afzien van al die andere prettige verworvenheden als het niet hoeft? Hij dacht lang na hoe hij die droom kon verwezenlijken, gewoon op eigen houtje, zonder overheid, mecenas of erfenis, en nu staat dat huis er.

Waar een wil is is een weg. Dat vind ik het leukste eraan. Het is geen project dat met politiek overleg, ambtelijke vergaderingen, regelgeving, subsidies tot stand is gekomen. Het is juist andersom: vandaag wordt dit 'nul-energie-huis' officieel geopend met een symposium waar een paar honderd deskundigen hun licht komen opsteken. Het hoopgevende is dat er ook veel politici en afgevaardigden van gemeentes komen.

Peer Kamp, ingenieur bij het waterleidingbedrijf, die dit Zandvoortse zonneënergiehuis bedacht en bewoont, is wars van dreigende vingertjes. Gewoon helder nadenken brengt de oplossing. Volgens de tweede wet van de thermodynamica vervalt alles op den duur tot chaos, alleen in systemen waar voortdurend energie ingestraald wordt, neemt de ordening toe. Het opstoken van de opgebouwde voorraad fossiele energie tot lagere energievormen is die wet fors helpen, het maakt ons steeds armer. Het is als je rijk voelen door een bankrekening te plunderen. Ons enige werkelijke, permanente inkomen komt van de zon. Een maatschappij die de zon goed weet te benutten, zich tegen die tweede wet inworstelt, kan juist steeds rijker worden.

In Kamps huis is die verrijkende werking van de zon meetbaar: dezelfde zon die op zijn huis valt, valt ook bij de buren, alleen moeten zij nu flink bijstoken, terwijl Kamp energie teruglevert aan het elektriciteitsbedrijf: hij produceert scharrelstroom, zelfs als het vriest. Overal is over nagedacht, veel ontwerpen zijn vergaand uitgewerkt maar weer verlaten omdat ze toch niet de eenvoud in zich hadden die Kamp voorstond. Het is een mooi, comfortabel huis dat zich op het oog in niets onderscheidt van andere huizen. Maar regenwater wordt optimaal benut voor bad, was en toilet en er is geen gas, alles werkt elektrisch met dank aan de zon. Voorts heeft Kamp alle huishoudelijke apparatuur voor aankoop doorgemeten en kosten en baten berekend. Daaruit kwamen opmerkelijke verschillen naar voren: de ene tv gebruikt 1 watt in de standby-stand, de ander 16. Een televisie kan dus meer energie verbruiken in de tijd dat zij uit staat dan wanneer je kijkt. Heel veel apparatuur kan zuiniger en toch veel beter. Om te bewijzen dat er in zijn nul-energie-huis geen enkele concessie aan comfort gedaan hoeft te worden, schafte Kamp zelfs, aanvankelijk tegen de zin van zijn vrouw, luxe zaken als vrieskist en afwasmachine aan. En bouwt nog aan een zwembad met een waterjet, natuurlijk gratis gevuld met regenwater en verwarmd en gezuiverd door zonneënergie. Jarenlang kon men zich in het zuiden des lands vergapen aan het 'huis van de toekomst', dat vol leuke gimmicks zat, maar kostbaar en onbewoonbaar was. Het echte woonhuis van de toekomst staat in Zandvoort.