Lubbers drukte technolease door

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - Vooral oud-premier Lubbers en voormalig minister van economische zaken Andriessen hebben zich in 1993 en 1994 sterk gemaakt voor steun van de overheid voor Philips en Fokker in de vorm van technolease-constructies. Ook vanuit de toenmalige coalitiefracties CDA en PvdA bestond steun voor de operatie, die de schatkist meer dan een miljard gekost zou hebben.

Uit een publicatie in NRC-Handelsblad van zaterdag blijkt dat CDA-bewindslieden Lubbers en Andriessen indertijd op verzet stuitten van hun partijgenoten De Vries (minister van sociale zaken) en Van Amelsvoort (staatssecretaris van financiën). De huidige premier Kok, toen minister van financiën, was politiek verantwoordelijk voor de constructie. Maar hij hield zich afzijdig.

De Vries stuurde in de laatste dagen van het derde kabinet-Lubbers een brief naar zijn premier, waarin hij vaststelde dat de Tweede Kamer geen idee had hoeveel geld er met de technolease gemoeid was. Zouden de fracties het plan steunen als dat wel het geval is, vroeg hij zich af.

De toenmalige financiële woordvoerders van de regeringspartijen, CDA-Kamerlid Vreugdenhil en PvdA'er Vermeend (thans staatssecretaris van financiën), waren enthousiast over technolease. Die hield in dat eerst Philips en later Fokker - toen de bedrijven volgens henzelf aan de rand van de afgrond balanceerden - technologische kennis verkochten aan de Rabo-bank, en die vervolgens terughuurden. De Rabo-bank mocht de kosten van de aanschaf van zijn winst aftrekken, zodat er veel minder belasting hoefde te worden betaald.

Dat de belastingaanslag van de Rabo-bank werd verlaagd, kon alleen door ingrijpen van politici; ambtenaren van de belastingdienst en van Financiën verzetten zich. Zij meenden dat de wet technolease niet toeliet.

Volgens NRC Handelsblad heeft het belastingvoordeel van de Rabo-bank de schatkist 1,8 miljard gekost (1,1 miljard voor Philps en 700 miljoen voor Fokker). Een woordvoerder van de Rabo-bank spreekt dat tegen; volgens hem leverden de ondersteuningsoperaties 150 miljoen netto op.

Dat Vreugdenhil en Vermeend niet op de hoogte waren van de kosten voor de schatkist, lijkt te worden ondersteund door daden van Vermeend toen hij net staatssecretaris was geworden. Het eerste dat hij deed was technolease verbieden.

VVD en GroenLinks vroegen vrijdag om een parlementair onderzoek naar de zaak. D66, PvdA en CDA vinden dat niet nodig; D66 en PvdA willen wel een aanvullend onderzoek van de Algemene Rekenkamer, die vorig najaar al een omstreden rapport over overheidssteun voor bedrijven uitbracht.

De huidige woordvoerders van CDA en PvdA steunen de beslissing van toen nog steeds. “Het systeem van technolease hebben we destijds aanvaard”, zegt CDA-Kamerlid Terpstra. “Daar moeten we niet op terug komen, ook niet nu er hoge bedragen worden genoemd. Welke schade had Philips mogelijk niet geleden als die steun er niet was gekomen.” PvdA'er Van Gelder zegt in het Vlugschrift van zijn partij: “Ik vind dit een ontzettend opgeklopt verhaal. De Kamer is toen van A tot Z ingelicht over de constructie en haar doel. Het enige waar je nu verbaasd over kan doen, is de hoogte van het bedrag.”