Basisbeweging is de crisis juist voorbij

De auteur maakt als waarnemer van de Basisbeweging deel uit van de sectie geloofsvragen van de Raad van Kerken in Nederland.

De crisis is er een paar jaar geleden wel geweest. En niet zo'n klein beetje ook. Er was de confrontatie tussen realo's en fundo's. De vrouwen roerden zich heftig. Er was verschil van mening of de beweging een kerkelijke basisbeweging moest zijn of een meer algemene, zonder oriëntatie op de gevestigde kerken. Er waren er die wilden ophouden met liturgische vieringen en het primaat in de politiek zochten. En er is veel energie gestopt in twistgesprekken of de beweging een sterke landelijke centrale bezetting nodig had of dat het accent op de plaatselijke groepen moest komen. Het was allemaal heel spannend, maar beslist niet altijd leuk. Intussen hebben mensen de beweging verlaten. Er is gepraat, gezeurd, gezoend en gefoeterd en er viel veel te leren.

Het nieuwe BBN-geschrift is de uitkomst van deze zoektochten. Daarin is een basis gevonden om met elkaar verder te komen. Vandaar het woord 'platform', waar critici over struikelden. Platform is niet de aanduiding dat men landelijk niet meer bepaalde doeleinden nastreeft en slechts tevreden is met onderlinge uitwisseling van ervaringen. Een van de betekenissen van het woord is volgens Van Dale: orgaan voor beleidsontwikkeling. Het is de plek waar de verschillende componenten van de beweging elkaar niet uit de weg gaan en een pad naar voren zoeken. Verder is het de uitdrukking om een striktere vorm van congregationalisme te bereiken: nadruk op de plaatselijke groepen en gemeenten en niet op richtinggevend centraal bestuur. Tenslotte kan een platform gaan functioneren als orgaan voor beleidsontwikkeling samen met de bondgenoten van verwante organisaties.

Overigens is het wel te begrijpen, dat allerlei commentatoren over 'Wat ons beweegt en gaande houdt' de kluts een beetje zijn kwijtgeraakt. Het stuk had helderder kunnen rapporteren over de interne strijdtonelen in de beweging. Bovendien is het de nauwkeurige exegeet van het pamflet niet ontgaan dat hij eigenlijk van doen heeft met twee stukken die in elkaar gebreid zijn, waarbij nadere botanisering verschillende accenten onthult.

Prioriteit Wat zijn de prioriteiten van de Basisbeweging? Vrede, gerechtigheid en heelheid van de schepping. Toen in de gevestigde kerken het Conciliair proces losbarstte, sprongen mensen van de Basisbeweging een gat in de lucht. Men kwam elkaar als beweging en kerk heel na. In sommige plaatsen haalden de kerken de BBN links in. Het was een opwindende tijd en er waren er die profeteerden dat het tijd werd terug te keren in de schoot van moeder de kerk. Maar helaas, na enige tijd viel het proces stil. Een nieuw modethema werd gelanceerd en de basisbewegingen staan er weer alleen voor. Een conciliair proces vergt een mensenleven.

Het verwijt dat de Basisbeweging zich afhankelijk zou hebben gemaakt van wat de politiek van haar idealen bakt, is moeilijk te begrijpen. Ze is zelf een politieke beweging. Haar leden doen mee in politieke partijen, in gemeenteraden, politieke acties in stad en land.

Een commentator stelde de vraag of het geen tijd werd de Basisbeweging op te heffen. Helemaal niet dus. Aan de thema's van het Conciliair proces moet verder worden gewerkt. De vieringen gaan radicaal nieuwe wegen, hebben ook al hier en daar heilzame werking op gevestigde kerkgemeenten en bieden vaak een radicaal alternatief voor de nog steeds gangbare kerkdienstvormen. Zaken als intercommunie, eucharistische gastvrijheid, open avondmaal en dergelijke, waarmee de gevestigde kerken zoveel tijd vermorsen, zijn in de Basisbeweging al tientallen jaren geleden tot een oplossing gekomen.

De BBN heeft nog volop boodschap in kerk en samenleving. Als ze niet bestond, moest ze met voortvarendheid worden opgericht.