Doema ziet heil in Primakov en New Deal/Nieuwe premier Primakov trekt zich op aan wijlen F. D. Roosevelt

MOSKOU (Reuters, AFP) - Het Russische lagerhuis, de doema, heeft Jevgeni Primakov (68) met ruime meerderheid en zelfs met enthousiasme als de nieuwe premier van Rusland binnengehaald.

Primakov maakte meteen duidelijk dat hij door wil gaan met 'hervormingen' maar dat hij daar iets heel anders onder verstaat dan zijn monetaristische voorganger Kirijenko. Volgens Primakov valt de Rusissche economie alleen maar vlot te trekken en te hervormen met fors staatsingrijpen. “Niemand haalde het in zijn hoofd om destijds de Verenigde Staten te bekritiseren toen president Roosevelt, na de Great Depression, maatregelen nam om de economie onder staatscontrole te brengen”, aldus Primakov.

Voor het IMF, Westerse regeringen, investeerders en kredietverleners was de speech van Primakov in de doema enigszins verontrustend. Nog zorgwekkender was de door de doema bekrachtigde benoeming van Joeri Masljoekov, de laatste chef van het oude Sovjet-planburo Gosplan, tot eerste vice-premier voor economische zaken. Deze communist, hoe plooibaar ook, is gepokt en gemazeld in de ouderwetse socialistische planeconomie.

De klap op de vuurpijl was de eveneens met gejuich in het communistische deel van de doema ontvangen benoeming van Viktor Gerasjtsjenko tot directeur van de Centrale Bank van Rusland. Gerasjtsjenko werd ooit door de Amerikaanse top-adviseur Jeffrey Sachs (Harvard) bestempeld tot 'de slechtste bankier van de wereld'. Gerasjtsjenko leidde de Centrale Bank van de Sovjet-Unie in de laatste jaren van Gorbatsjov, tot 1991.

Hij bekleedde diezelfde functie voor Rusland tussen 1992 en 1994. In die jaren deed hij alle moeite om een stroom van subsidies in de richting van verliesgevende industriële en agrarische bedrijven op gang te houden. De geldontwaarding werd daar spectaculair mee bevorderd, van broodnodige faillissementen en herstructurering kwam door zijn toedoen niets terecht. Hij werd afgezet toen de roebel in oktober 1994 op één dag dertig procent van zijn waarde verloor.

Gerasjtsjenko zei gisteren niet van plan te zijn om in de huidige crisissituatie hetzelfde te doen. De communisten moeten niet verwachten, zei de 61-jarige bankdirecteur, dat ik nu ongeremd bankbiljetten ga bijdrukken om iedereen zijn salaris uit te betalen. Gerasjtsjenko beloofde 'voorzichtig' te zijn met de geldpers.

Wat er met Gerasjtsjenko's grote tegenspeler gaat gebeuren, de radicale hervormer Boris Fjodorov die zichzelf al tien jaar aanprijst als de enige geschikte persoon omk de Bank van Rusland te leiden, is niet duidelijk. Fjodorov maakte een paar dagen geleden nog een strak economisch program voor de inmiddels van het toneel geduwde kandidaat-premier Tsjernomirdin. Dat was een program van strenge belastinghervorming en strak monetair beleid waarin iedere gedrukte roebel gedekt zou moeten worden door een navenante groei in de dollarvoorraad ('currency board').

Fjodorov was de laatste vijf maanden de minister die verantwoordelijk was voor het heffen van belastingen, de achilleshiel van Rusland. Hij zei gisteren niet vrijwillig te zullen aftreden. Het is niet duidelijk of Primakov met hem verder wil. Fjodorov en Gerasjtsjenko kunnen elkaar persoonlijk niet luchten of zien. Volgens Gerasjtsjenko is Fjodorov “net een vlo, hij springt veel op en neer maar hij krijgt niets voor elkaar”. Hier botsen twee radicaal tegenovergestelde karakters maar ook twee volstrekt tegenovergestelde opvattingen over waar het met de Russische economie naar toe moet. De communistische leider Zjoeganov zei met nadruk dat zijn fractie het team 'Primakov-Gerasjtsjenko-Masljoekov' steunde, waarmee de benoeming van Primakov in het teken komt te staan van een koerswijziging op economisch gebied. Primakov zelf wil met klem de indruk vermijden dat hij terug zou willen naar de Sovjet-manier om een economie te laten draaien. “We willen niet terug naar de commandostructuur, integendeel'.

De kersverse premier koos voor continuïteit op defensie en binnenlandse zaken - de ministers Sergejev en Stepasjin blijven gewoon zitten. Hij stelde zijn gewezen onderminister op buitenlandse zaken, Ivanov als minister aan. Primakov kreeg steun van bijna alle grote fracties in de doema. Alleen de extreem-nationalistische LDP van Vladimir Zjirinovski keerde zich frontaal tegen zijn benoeming. Zjirinovski schold Primakov uit voor pro-Amerikaans en schreeuwde hem toe: “U wilt die 300 stemmen van ons zodat u het volk weer kan bedriegen.”