Gijzeling lokt protest uit in buurrepubliek Dagestan; Moskou wacht af

MOSKOU - De voortdurende gijzeling in de Russische deelrepubliek Dagestan heeft een openlijke scheuring in de Tsjetsjeense leiding aan het licht gebracht. Volgens de leiding van de vorige massale gijzeling in Rusland zijn er deze keer zoveel fouten gemaakt dat de Tsjetsjeense leider Doedajev heeft afgedaan.

“Nu is hij een politiek lijk”, heeft commandoleider Sjamil Basajev volgens het Russische persbureau Interfax gezegd over zijn president Doedajev, die zijn schoonzoon opdracht zou hebben gegeven tot de gijzeling in Dagestan. Het is een explosieve uitspraak van Basajev, die als een volksheld in Tsjetsjenië geldt sinds hij een half jaar geleden meer dan duizend mensen gijzelde in een ziekenhuis in het Zuidrussische stadje Boedjonnovsk. Basajev en zijn commando wisten te ontkomen na die actie.

Doedajevs schoonzoon, Salman Radoejev, en enkele honderden mannen onder zijn commando maken weinig kans meer ongeschonden weg te komen uit het gehucht Pervomaiskaja waar zij nog tussen de 150 en 200 mensen in gijzeling houden. De Russische strijdkrachten hebben een enorme overmacht aan manschappen en materieel samengetrokken rondom het plaatsje en de Russische leiding lijkt nog steeds te weigeren te praten met het overvalcommando. Alle communicatie verloopt via de autoriteiten van de Russische deelrepubliek Dagestan.

Welke fouten er volgens volksheld Basajev zijn gemaakt, wordt niet duidelijk uit het bericht van Interfax. Maar wellicht doelt Basajev op het feit dat de actie werd ondernomen in buurrepubliek Dagestan, waarvan de opstandige Tsjetsjenen afhankelijk zijn. Duizenden Tsjetsjeense vluchtelingen wonen in Dagestan en ook de bevoorrading van het zuidelijke Tsjetsjeense gebergte, waar Doedajev en waarschijnlijk ook Basajev zich schuilhouden, verloopt via Dagestan.

De gijzeling in de buurrepubliek heeft echter golven van protest uitgelokt onder de bevolking, die net als de Tsjetsjenen merendeels islamieten zijn. Dat protest was waarschijnlijk onverwacht. Commandoleider Radoejev besloot al na 24 uur een einde te maken aan een massale gijzeling in een ziekenhuis. Sindsdien zit hij al bijna een week vast in het gehucht Pervomaiskaja.

Het boze commentaar van Basajev is koren op de molen van de Russen die hopen het verzet van Radoejev te breken zonder een bloedbad. Ook al eerder is gebleken dat de Tsjetsjeense leiders flink onderling ruzieën. Toch maakt dat hun animo om tegen de Russen te strijden niet minder.

Het is echter voorstelbaar dat de Russen zelf de bron zijn van Basajevs uiting van tweespalt. Het doorgaans betrouwbare persbureau zegt alleen dat de uitspraak van Basajev vernomen is via iemand uit zijn omgeving.

Volgens het Russische ministerie van binnenlandse zaken heeft commandoleider Radoejev via de radio een noodkreet gedaan om hulp te krijgen van president Doedajev. Volgens het ministerie staat een groep van 300 Tsjetsjenen klaar aan de Tsjetsjeense kant van de grens om hun kameraden te hulp te komen. Maar de Russische overmacht blokkeert hen.

Anders dan bij de vorige gijzeling, toen de Russen zwaar geschut inzetten in een mislukte poging de gijzeling te breken, lijkt Moskou nu geduld te hebben. Gisteren zou het Tsjetsjeense commando het vuur hebben geopend om de Russen uit de tent te lokken, maar dat was vergeefs.

De Russen lijken zich te beperken tot het afschieten van lichtkogels in de nacht om de Tsjetsjenen geen rust te gunnen. Maar het kan ook zijn dat Russische soldaten met dit vuurwerk het nieuwe jaar inluidden, dat volgens de orthodox-kerkelijke kalender gisteren begonnen is.

Onafhankelijke berichten van wat er in het gehucht gebeurt, zijn niet voorhanden. De Russen houden verslaggevers op enkele kilometers afstand. De Tsjetsjenen eisen dat de pers toegang krijgt tot hun omgeving, omdat ze hun verhaal kwijt willen, maar dat staan de Russen niet toe.