GEKKE SCHRIJVERS

Lord Byron wist het heel zeker: “Alle dichters zijn gek”. Wie het leven van Byron zelf, maar bijvoorbeeld ook dat van Hölderlin of Ezra Pound bestudeert, zal het wellicht kunnen beamen. In mijn lijfblad, het British Journal of Psychiatry, verscheen onlangs een artikel waarin een zekere Dokter Post het verband tussen verbale creativiteit, depressies en alcoholisme onderzoekt. Want jazeker, van alle kunstenaars blijken schrijvers degenen met de meeste psychopathologische aandoeningen, veel meer dan andere kunstenaars en intellectuelen, laat staan gewone, gemiddelde mensen.

Om dit te onderzoeken voegde hij honderd voornamelijk Angelsaksische schrijvers bij elkaar, bestudeerde hun biografieën en kwam tot opmerkelijke conclusies. Hoewel alle soorten schrijver hoog scoren als het gaat om alcoholisme, depressiviteit en mislukte relaties, zijn toch de dichters, in tegenstelling tot het volksgeloof en Lord Byron, de meest stabiele schrijvers, met de minste neiging tot drankmisbruik, neerslachtigheid en seksuele escapades. Prozaschrijvers zijn gemiddeld al heel wat labieler, maar de minst stabiele auteurs vind je onder de toneelschrijvers. Als dichter heb je ook een kans van 48 procent om ouder dan 74 jaar te worden, tegen maar 24 procent voor prozaschrijvers en 38 procent voor toneelschrijvers, die het dus langer met hun ook al ernstiger depressieve aandoeningen hebben uit te houden dan de prozaïsten. Gek genoeg neigen dichters weer veel sneller tot zelfmoord, omdat ze, anders dan hun collega's, meer last hebben van tijdelijke psychoses.

Hoe het komt dat van alle kunstenaars schrijvers zo hoog scoren, als het gaat om psychische aandoeningen? Dokter Post oppert dat schrijvers, meer dan andere kunstenaars, zich bezighouden met het menselijk bestaan, relaties, overwinningen en nederlagen en dientengevolge aan grote innerlijke beroering ten prooi zijn (dichters nog het minst). De hyperactiviteit van de zenuwen, die de geestelijke problemen veroorzaakt, vloeit voort uit de creatieve inspanning, en deze activiteit is het sterkst bij hoge verbale creativiteit.

Kortom, dezelfde zenuwen die literaire prachtwerken produceren, zorgen ook voor de diepste depressies bij de auteurs. We wisten het natuurlijk allemaal allang, maar het is een hele troost te weten dat ook de psychiatrie nu inziet dát en waarom veel schrijvers zo niet gek, dan toch emotioneel gestoord zijn.