Veteranenziekte na bezoek aan sauna

Van onze wetenschapsredactie AMSTERDAM - In een Haarlemse sauna zijn tussen 1992 en 1996 minstens zes mensen besmet met de veteranenziekte. Twee van hen zijn hieraan overleden. De sauna is inmiddels gerenoveerd en bacterievrij verklaard.

Dat schrijft J. den Boer van de Haarlemse GGD in het medische tijdschrift The Lancet dat morgen verschijnt. Hoewel de bacterie die de ziekte veroorzaakt vrij algemeen in het Nederlandse (drink)water voorkomt en goed gedijt in warm, stilstaand water, is het de eerste keer dat een sauna als bron van de veteranenziekte wordt aangewezen. Bij 90 procent van de besmettingen blijft de bron onbekend, licht Den Boer toe.

De besmetting kwam in januari 1996 aan het licht, toen een 64-jarige man met een ernstige longinfectie werd opgenomen in het Spaarneziekenhuis van Haarlem. Daar werd de veteranenziekte geconstateerd. Omdat de eerste ziekteverschijnselen zich vijf dagen na een saunabezoek voordeden, werden in die sauna allerlei watermonsters genomen. De bacterie bleek zich in een voeten-bubbelbad te bevinden.

Een speurtocht in de gezondheidsarchieven leverde vijf andere besmettingen van de veteranenziekte op die waren te herleiden tot de sauna. Eén van hen was een 28-jarige vrouw die een niertransplantatie had ondergaan; zij overleed tien dagen na een bezoek aan de sauna, vermoedelijk ook omdat haar immuunsysteem door de transplantatie was verzwakt. Het andere dodelijke slachtoffer was een 59-jarige man die vóór de besmetting gewoon gezond was.

De besmettingen zijn zeer waarschijnlijk door dezelfde bacteriestam veroorzaakt. Den Boer noemt het opmerkelijk dat de bacterie het minstens vijf jaar in het voetenbad heeft uitgehouden, dat de ziekteverwekker in een sauna voorkomt, niet. Uit een studie van het Rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu uit 1985 was al gebleken, dat de veteranenbacterie in 20 procent van de whirlpoolbaden van sauna's voorkomt.

In de Haarlemse sauna zijn na de bacterievondst alle onderdelen vervangen die met het besmette water in aanraking kunnen zijn gekomen. De sauna is daarna drie maanden gecontroleerd door de Inspectie gezondheid van het ministerie en vervolgens bacterievrij verklaard.

De veteranenziekte is vrij zeldzaam. Jaarlijks worden er in Nederland 45 gevallen vastgesteld. Men schat dat dit zo'n 10 procent van het totaal aantal besmettingen is; de ziekte wordt namelijk pas bij een speciale kweektest ontdekt en veel artsen herkennen het ziektebeeld niet meteen. De ziekte is goed met antibiotica te behandelen, maar kan bij - verzwakte - ziekenhuispatiënten of te late onderkenning fataal zijn.

De ziekte werd voor het eerst geconstateerd in 1976 bij een reünie van oud-Koreastrijders in Philadelphia. Het drinkwater was besmet, een epidemie brak uit en 180 veteranen werden besmet van wie er 29 overleden.