Een kijkje in de democratische keuken

Van een onzer verslaggevers WOERDEN - Als het hoofd burgerzaken van de gemeente Woerden het in zijn inleiding plotseling over 'geregistreerd partnerschap' heeft, raakt Kainar Toktomouchev, de tolkende consul van Kirgizië, even de draad kwijt. Hij weet niet hoe hij dit voor zijn collega-waarnemers in het Russisch moet vertalen.

De consul is deze ochtend met de voorzitster van het Onafhankelijke forum voor Albanese vrouwen, de voorzitter van de centrale kiescommissie in Moldavië, en met drie landgenoten te gast in Woerden, waar ambtenaren hen wegwijs proberen te maken op het gebied van democratie en verkiezingen.

In totaal heeft het ministerie van buitenlandse zaken 35 Oost-Europeanen (ook uit Kroatië, Macedonië, Slowakije, Oekraïne, Armenië, Azerbeidzjan, Kazachstan en Bosnië-Herzegovina) uitgenodigd. Ook in andere gemeenten krijgen de waarnemers les in democratie. Later deze week zullen ze nog een rondleiding krijgen in de Tweede Kamer en Nederlandse waarnemers ontmoeten. Met de kennis die ze hier opdoen, kunnen ze een bijdrage leveren aan democratiseringsprocessen in eigen land.

De buitenlandse delegatie in Woerden is met name onder de indruk van de technische middelen, vooral van het computerprogramma waardoor het tellen van stembiljetten overbodig wordt en in een handomdraai de uitslag in beeld gebracht kan worden.

“Maar ik vrees dat het nog wel een tijdje zal duren, voordat we in Albanië met dergelijke apparatuur kunnen werken”, zegt Diana Culi, een van de weinige deelnemers die een niet-overheidsorganisatie vertegenwoordigt. Zij heeft vorig jaar al wat waarnemingservaring opgedaan in eigen land. Tijdens de parlementsverkiezingen constateerde ze met buitenlandse waarnemers van de Organisatie voor veiligheid en samenwerking in Europa (OVSE), dat het alleszins meeviel met manipulaties en stemfraude.

“Een jaar daarvoor was het veel droeviger gesteld met het democratisch gehalte”, meent de Albanese. Ook de leden van het Europees parlement spraken schande van de manier waarop de toenmalige president van Albanië trachtte de verkiezingen naar zijn hand te zetten. De Euro-parlementariërs spraken van fraude in de stemlokalen, verwisselen van stembussen, willekeurige arrestaties en intimidatie van leden van de oppositie. De OVSE was milder in haar oordeel maar had het niettemin over 'onregelmatigheden' en 'technische tekortkomingen'.

Diana Culi hoopt bij terugkeer ervaringen uit te wisselen met haar drie collega's van andere maatschappelijke organisaties uit Albanië, die ook in Nederland verblijven. Ze zegt zich verbaasd te hebben over de manier waarop in dit land partijleiders met elkaar in debat gaan, zoals dinsdagavond tijdens het lijsttrekkersdebat. “We hebben nog veel te leren”, zegt ze. “Maar je kunt niet verwachten dat Albanië na decennia dictatuur zomaar van de ene op de andere dag verandert in een perfecte democratie.”