Kleinste dorp in Utrecht ziet verzet, voorlopig, beloond

RENSWOUDE - 'Hoera! Renswoude zelfstandig. Wijntje van ons!' De boodschap is haastig achterop een visitekaartje gekrabbeld om de feestvreugde in restaurant De Hof te delen.

Barones Taets van Amerongen is oprecht blij dat haar geliefde 'Renswou' zelfstandig kan blijven en geeft daar op ingetogen wijze uiting aan. “Ik vind het zalig, heerlijk gewoon. Echt geweldig nieuws”, zegt ze stralend in de serre van het restaurant. Eigenaar Bos heeft op het gemeentehuis al drank en hapjes afgeleverd, zodat de burgemeester met de twee parttime-wethouders en de 25 ambtenaren de overwinning van het kleinste dorp van de provincie Utrecht kan vieren.

Op straat is vanwege het slechte weer van feestgedruis niets te merken, maar in de winkels is het nieuws het gesprek van de dag. Tot ieders verrassing stellen gedeputeerde staten (GS) van Utrecht voor om Renswoude voorlopig als zelfstandige gemeente te laten voortbestaan. Ondanks dat het bij Veenendaal gelegen dorp maar vierduizend inwoners heeft.

Renswoude heeft zich - met zelfstandigheid als ondubbelzinnige inzet - op alle mogelijke manieren verzet tegen welke samenvoeging dan ook. Onder aanvoering van de Oranjevereniging hebben veel inwoners zich de afgelopen jaren actief of passief verzet tegen de snode plannen van 'de provincie'. Met bussen vol ging het naar de hoorzitting en tegen het herindelingsvoorstel zijn maar liefst vijftienhonderd bezwaarschriften ingediend.

Het laatste voorstel, van afgelopen zomer, luidde dat Renswoude zou worden samengevoegd met het naburige Woudenberg tot een gemeente met 15 000 inwoners. Liever hadden GS ook Scherpenzeel erbij genomen om boven de magische grens van 18 000 inwoners uit te komen. Maar Scherpenzeel behoort tot de provincie Gelderland en een grenscorrectie naar een van beide kanten bleek op dit moment een brug te ver.

En ineens was daar woensdagavond, tijdens een bijeenkomst van GS met de burgemeesters van alle betrokken gemeenten, de apotheose: de Vallei-gemeenten Renswoude en Woudenberg blijven de eerstkomende jaren zelfstandig en mogen zelf - eventueel met Scherpenzeel erbij - “kansen en bedreigingen” onderzoeken en welke mogelijkheden er zijn voor nauwere samenwerking.

Herindeling is daarmee niet definitief van de baan, maar dat mag de pret niet drukken. “Ik was te verbaasd om aan de gedeputeerde te vragen waarom we nu zelfstandig mogen blijven. De provincie is in elk geval niet in staat gebleken de burgers duidelijk te maken wat het probleem is en waarom samenvoeging noodzakelijk zou zijn”, is het opgewekte commentaar van jonkheer Hugo Schorer, waarnemend burgemeester van Renswoude.

Zijn secretaresse komt even twee boeketten bloemen laten zien, van de vorige burgemeester Hulst en een plaatselijk bedrijf. “Leuk, hé?” De voorzitter van het actiecomité heeft net uit Tsjechië gebeld en kan zijn geluk niet op. De borden 'Renswoude zelfstandig' aan het begin van de bebouwde kom verhuizen binnenkort weer naar zolder.

“In het verzet tegen de herindeling is veel negatieve energie gaan zitten, maar het effect is ook dat er grote solidariteit in het dorp is ontstaan in de strijd tegen de boze buitenwereld. Dan komt sterk de wens naar boven om te laten zien dat zo'n klein dorpje zijn zaken goed voor elkaar kan krijgen”, analyseert Schorer.

Om er eerlijk aan toe te voegen dat Renswoude ook in de positie is om zelfstandig te functioneren: het agrarische dorp is financieel en economisch gezond, de werkloosheid bedraagt nog geen 2 procent, jongeren blijven er graag wonen. “Er heerst hier een heel sterk wij-gevoel, een grote saamhorigheid. Dat is zeker voor een deel te danken aan de betrokkenheid van burgers bij het gemeentebestuur en de korte afstand. In een samenleving die individualiseert geeft zo'n bestuur op niet te grote afstand misschien wat houvast.”

Schorer laat een staatje zien waaruit blijkt dat landelijk gezien gemiddeld n raadslid zo'n 1500 burgers 'bedient'. In Renswoude is de verhouding 1 op 363. “Hier kent iedere inwoner wel zelf of via-via een raadslid aan wie hij een probleem kan voorleggen. Mijn wethouders zijn boeren die midden in de maatschappij staan en weten wat er in het dorp speelt. Het is essentieel de burgers serieus te nemen. Ze willen echt niet altijd gelijk krijgen, maar wel weten dat we serieus naar ze luisteren en rekening houden met hun belangen. Dat gaat in een kleine gemeente meestal beter dan in een grote.”

Herindeling hangt al bijna dertig jaar lang als het zwaard van Damocles boven Renswoude. Burgemeester Schorer hoopt dat aan het gesol en de touwtrekkerij nu een einde is gekomen. “Op een goed moment moet je zeggen: rust in de tent, we moeten weer aan het werk.” Maar ook Schorer betwijfelt of de provincie haar kleinste gemeente daadwerkelijk met rust zal laten. De laatste zin van het GS-voorstel: “Wel zullen wij met name de positie van de gemeente Renswoude nauwlettend volgen.”