Abortusarts: Een foetus, hoe klein ook, heeft waarde

Van een onzer verslaggeefsters LEIDEN - Eigenlijk zijn de abortusartsen wel gelukkig met de recente televisieuitzending van Zembla, over de praktijk van de zwangerschapsafbreking. Deze week kwamen ze tot een gezamenlijk standpunt.

“Het programma gaf niet een evenwichtig beeld van hoe het er normaal gesproken aan toe gaat, maar stelt door extreme situaties te tonen wel een aantal principiële zaken ter discussie. En dat is goed, want de radiostilte nadat de abortuswet er in 1981 kwam heeft veel te lang geduurd. Dat hing natuurlijk samen met de traumatische ervaring die het opstellen van die compromiswet toch geweest is,” zegt voorzitter van het Nederlands Genootschap van abortusartsen W. Beekhuizen.

Een abortusarts hoeft zich voor zijn werk niet te schamen. Om ervoor te zorgen dat dat zo blijft, zijn nadere afspraken nodig, waarbij ook artsen die werken met prenatale diagnostiek betrokken moeten worden, vindt het Nederlands Genootschap van abortusartsen. In juni willen deze artsen tot een onderlinge code komen over wat wel en wat niet een reden kan zijn om te aborteren. “We willen consumentisme voorkomen, waarbij ouders te vergaande eisen stellen aan hun toekomstige kind,” zegt W. Beekhuizen.

De techniek van prenatale diagnostiek is sinds het opstellen van de abortuswet zo snel voortgeschreden dat een zwangere vrouw en een abortusarts voor ingewikkelder keuzes staan dan in 1981. Zo kunnen veel meer afwijkingen al voor de geboorte opgespoord worden en zullen zwangere vrouwen over enige tijd thuis via een eenvoudige test kunnen zien of ze van een meisje of van een jongen zwanger zijn.

Omdat de morele dilemma's bij abortus nauw samenhangen met ontwikkelingen in de prenatale diagnostiek willen de abortusartsen het debat over abortus in bredere kring voeren. Beekhuizen zelf denkt aan een afspraak dat bij prenataal onderzoek alleen die gegevens aan de aanstaande ouders bekendgemaakt worden die essentieel zijn. Stel dat bij een zwangerschap een verhoogd risico bestaat voor een zekere erfelijke aandoening, dan zou de arts die dit onderzoek gedaan heeft alleen moeten bekendmaken of deze aandoening al dan niet aanwezig is, en niet ook nog het geslacht van het kind melden of kleine afwijkingen die gevonden zijn.

Kwaliteit “Wij moeten in ons handelen geen waardevolle principes schaden. Een van die principes is dat een foetus, hoe klein ook, waarde heeft. Een vrucht is niet hetzelfde als een mens, maar heeft wel een dynamische kwaliteit in zich. Die bron van kwaliteit blokkeer je bij een abortus. De waarde van een foetus is niet wetenschappelijk te bewijzen, die merk je in de omgang. Zo hadden we de container met foetale resten een tijdje op de gang staan, omdat er nog geen vaste plek voor was. Mensen klaagden dat ze het niet prettig vonden om erlangs te lopen. We hebben de container toen in een diepvrieskast gezet. We proberen toch de resten met voldoende respect af te voeren.”

Mochten zich in de toekomst vaker morele dilemma's voordoen in de abortuspraktijk, dan kan Beekhuizen zich voorstellen dat er een toetsingscommissie komt, vergelijkbaar met de onlangs voorgestelde toetsingscommissie voor euthanasie. “Abortusartsen zouden gevallen uit hun praktijk waar ze zelf over twijfelen aan zo'n commissie kunnen voorleggen. Al was het alleen maar om het eigen geweten zuiver te houden.”

Abortusartsen zeggen niet altijd alleen maar ja. “Maar de kleine christelijke partijen hebben natuurlijk wel gelijk wanneer ze zeggen dat een vrouw die echt een abortus wil, deze ook altijd krijgt. Als arts kun je niet tegelijkertijd politieagent en hulpverlener zijn. We zijn het laatste, proberen in het belang van de vrouw te handelen.”

Na twintig jaar in de kliniek voor geboorteregeling gewerkt te hebben vindt Beekhuizen “het altijd jammer wanneer een zwangerschap afgebroken wordt. Maar als het moet gebeuren, dan is het van belang dat het wat de vrouw betreft uit vrije wil gebeurt, dat het een authentieke beslissing is en dat de zwangerschap niet verder gevorderd is dan 23 weken en 6 dagen, de wettelijke norm. Waarbij wij hier in de kliniek de 'veilige' grens aanhouden van 22 weken.” Zo vindt Beekhuizen abortus van een foetus van 24 weken 'moord'.

Met abortus wegens 'meisje' heeft Beekhuizen de grootste moeite. “Ik vind dat mannen en vrouwen gelijkwaardig zijn, die opvatting motiveert mij bij dit werk. Het is dan wel heel tegenstrijdig om een zwangerschap af te breken omdat het kind een meisje is. Dat kan niet.”

Veertig procent van de vrouwen die in Nederland een abortus aanvragen is allochtoon. In de twintig jaar van zijn praktijk maakte Beekhuizen het tien keer mee dat het geslacht van de foetus reden tot aanvraag voor abortus was.