Savimbi: rebellenleider zonder enige scrupules

AMSTERDAM - Het vergt souplesse om, na 25 jaar guerrilla in de Angolese bush, als burgerpoliticus een strijd om stemmen te voeren, luidt een uitspraak van Jonas Malheiro Savimbi, leider van de verzetsbeweging Unita. ,,Je moet je hele mentaliteit veranderen. Het is een ander spel, met andere regels.''

Dat was vlak voor de verkiezingen van 1992, maar die souplesse, die mentaliteitsverandering heeft Jonas Savimbi nooit kunnen opbrengen. Hij was en is altijd een rebellenleider gebleven.

Slechts als het ging om de macht wist hij zonder scrupules de wissels om te gooien. Dat was hem met de paplepel ingegoten; hij was zoon van de eerste zwarte stationschef in de Portugese kolonie. De kleine Jonas groeide op in Munhango. Zijn dorpje lag dorpje aan de strategische Benguela'spoorlijn -jarenlang een van Unita's favoriete doelen voor sabotage-acties, in het hartland der Ovimbundu's, de voornaamste aanhangers van Unita.

Jonas Savimbi was de onbetwiste leider van die Unita, de Nationale Unie voor de totale onafhankelijkheid van Angola, de bevrijdingsbeweging die hij in 1966 oprichtte.

De onafhankelijkheid, die op Portugal bevochten moest worden, kwam er in november 1975, maar het was niet Savimbi en zijn Unita die de macht in Luanda overnemen. Dat was Agostino Neto van de MPLA, die in dat jaar de Volksrepubliek Angola uitriep en de afspraken met Unita en Savimbi aan zijn laars lapte.

Savimbi is dat nooit vergeten. Hij was ook niet van plan de macht te delen met de opvolger van Neto, de huidige president Jos Eduardo dos Santos.

Voor Savimbi, die met zijn beweging grote delen van het Angolese platteland beheerste, met de bijbehorende enorme rijkdommen aan diamanten, lag het simpel: hij had niets, ,,zolang hij de macht in Angola niet had''.

Die heeft hij niet gekregen, al bleef hij er zijn hele leven voor strijden.

Zijn lichaam is in bezit van het leger, zo deelde een woordvoerder van president Dos Santos gisteravond mee. Opnamen van het lichaam van Savimbi zullen worden uitgezonden door de televisie.