Vier jaar permanent in ijle lucht

SALT LAKE CITY - Ooit werd hij kampioen van IJsclub Haarlem. Veel meer stelde zijn eigen loopbaan niet voor. ,,Niet de juiste mentaliteit.'' Bart Schouten was gek van schaatsen, maar keek vooral naar coaches. ,,Toen ik Hein Vergeer wereldkampioen zag worden, lette ik vooral op Henk Gemser. Ik wilde naar de sportacademie met het doel om schaatscoach te worden.''

Hij behaalde alle diploma's bij de KNSB en werd trainer van de junioren in het gewest Noord-Holland/Utrecht. In 1998 bereikte hem het verzoek om juniorencoach in Minneapolis te worden. ,,Ik was net uit dienst en ging de uitdaging aan. De muziek van Prince speelde daarin een rol. Ik wilde de stad waar hij vandaan kwam leren kennen.''

Na het vertrek van Gerard Kemkers werd hij in 1998 tot bondscoach gepromoveerd. Op dat moment begon voor de Amerikanen al de voorbereiding op Salt Lake City. Dat ging zeer gestructureerd. De Noorse wetenschapper Finn Halvorsen werd aangetrokken als 'programma-directeur'. Hij bepaalde de lijnen waarlangs de route naar de Spelen zou moeten lopen. De nationale selectie werd in drie groepen opgesplitst. Schouten werd coach van onder anderen Parra, Hedstrand en Pelchat.

Met zijn groep vestigde hij zich al in 1998 in Salt Lake City, dat op 1400 meter hoogte ligt. Anderhalf jaar geleden kwamen de overige Amerikanen ook over naar de olympische stad. Het permanent wonen en trainen in de ijle lucht is volgens Schouten cruciaal geweest op de Spelen.

Schouten: ,,Onze schaatsers woonden op bijna 2000 meter in Park City en we trainden hier op de baan. Het doel was optimale bloedwaarden te krijgen. Dat heeft goed uitgepakt. Als de mensen dat nu nóg niet zien, weet ik het niet meer. Je moet consequent voor één lijn kiezen. De Nederlandse ploegen kozen de middenweg en waren niet genoeg aan de lucht gewend. Alleen Uytdehaage is een uitzondering.''

Nieuw in de trainingsmethode was dat de Amerikanen puur voor snelheid kozen. In de zomer werd veel aan shorttrack gedaan om de bochtentechniek aan te scherpen. Een aan ruimtevaartinstituut Nasa gelieerd bedrijf ontwikkelde een nieuwe methode voor het polijsten van de ijzers. De glijweerstand van de schaats zou daardoor wel tien keer minder zijn. Alle Amerikaanse schaatsers deden testen in windtunnels met de Nike-pakken waarin ook de Nederlanders reden. ,,Nike heeft becijferd dat mensen in het pak gemiddeld één procent van hun persoonlijke record verbeterden. Voor de rest was dat veel minder.''

De sterke teamgeest deed de rest. ,,Amerikanen doen het echt voor hun land. Na 11 september is dat gevoel nog sterker geworden. Op de Spelen komt er een killersmentaliteit boven. Carpenter en Cheek hadden nooit op een internationaal podium gestaan, Witty had een slechte voorbereiding, FitzRandolph pakt verrassend goud en Parra is een man die bij uitstek onder druk kan presteren.''

Schouten had tranen in zijn ogen toen Parra verrassend het zilver greep op de 5000 meter. Het goud op de 1500 meter was gepland. Parra dwong Schouten om de ereronde samen te rijden. ,,Ik had daar moeite mee, maar ik had hem beledigd als ik het niet had gedaan.''

Zijn eigen toekomst is nog onzeker. Voor Parra is interesse van DSB. Schouten (34) is voorzichtig gepolst door de KNSB. ,,Ik wil in elk geval schaatscoach blijven. In Amerika staat de baan niet hoog in aanzien, ook niet bij schaatsers. Dat komt misschien doordat je er niet veel mee verdient. NBA-coach George Carl verdient 15 miljoen per jaar: dát spreekt aan hier.''