Allochtoon weer de klos

Als ik naar mijn geboorteland met vakantie ga, schaf ik steevast zo'n ANWB-buidel aan, die ik aan mijn rechterzij aan de riem kan dragen. Nodig omdat ik nogal wat papieren mee moet nemen: twee paspoorten (mijn Marokkaanse paspoort is handig voor lokaal gebruik) autopapieren, ANWB reis- en kredietbrief, boottickets, pasjes et cetera. Overal in het land en op onverwachte plaatsen lopen reizigers het risico door de politie of door mobiele douane-eenheden te worden aangehouden voor controle van identiteitspapieren. Eenmaal terug in Nederland smijt ik al die rotzooi direct in een doos. In die zesentwintig jaar dat ik in Nederland woon, ben ik -voorzover ik mij kan herinneren- twee keer aangehouden. Eenmaal omdat mijn autoverlichting niet in orde was en een keer voor een alcoholcontrole. Nu binnenkort een algemene identificatieplicht wordt ingevoerd, zal Nederland ook op dit gebied zijn onschuld verliezen.

Nadat terroristen in de VS hadden toegeslagen is de Nederlandse houding ten aanzien van het dragen van identiteitspapieren grondig veranderd. De bevolking wordt aan alle kanten rijp gemaakt voor de invoering van een algemene identificatieplicht. Minister Donner van justitie -die in Trouw van afgelopen vrijdag blijk geeft van zijn genuanceerde opvatting over de ordening van de samenleving- heeft zich blijkbaar neergelegd bij de roep van velen en inmiddels een wetsontwerp gereedgemaakt. De argumenten die jarenlang een belangrijke rol hebben gespeeld in het afwijzen van een algemene identificatieplicht, want zo on-Nederlands, doen er niet meer toe. Wie durft nog standpunten in te nemen die onmiddellijk worden neergesabeld met het label 'naïef en behorend tot oude politiek'?

Hoewel de veranderde wereldpolitiek ook in Nederland tot onorthodox denken heeft geleid over tal van verworvenheden, behoor ik tot die stroming die van oordeel is dat een algehele identificatieplicht gezien moet worden als symboolpolitiek. Omdat echte terroristen altijd zorgen voor 'passende documenten'. In de Verenigde Staten, waar burgers voor het kopen van een blikje bier al jarenlang verplicht zijn zich te identificeren om de leeftijd vast te stellen, het land bij uitstek waar veiligheid voor alles gaat, zijn terroristen erin geslaagd hun daden ten uitvoer te brengen. Het heeft mij altijd verbaasd waarom na de aanslagen niet meer daadkracht is getoond om sociale integratie van etnische minderheden (moslims in het bijzonder) ter hand te nemen. Daarentegen verwacht men veel van uitbreiding en verscherping van het juridisch arsenaal. Wellicht tegen beter weten in.

Als het tot een identificatieplicht komt, en die komt er, dan is het resultaat voorspelbaar. Het zullen voornamelijk mensen met op het eerste gezicht een uitheems uiterlijk zijn die voor controle zullen worden aangehouden. Toegevoegd aan het bestaande negatieve klimaat rondom migranten, zal deze stap waarschijnlijk leiden tot botsingen tussen jonge migranten, die toch al het gevoel hebben dat ze uitgekotst worden, en de vertegenwoordigers van het gezag. Was dat niet een van de redenen waarom Antwerpen nu zo in de schijnwerpers is komen te staan? Hangjongeren worden in Antwerpen soms meerdere malen per dag gecontroleerd. In haar commentaar probeerde de Volkskrant ons vorige week gerust te stellen; Nederland is België niet. De Nederlandse politie heeft andere gedragscodes en voor identiteitscontroles met uiterlijke kenmerken als uitgangspunt hoeven we niet te vrezen. De Volkskrant vergeet dat er in Nederland wel degelijk iets veranderd is. We schijnen ons te moeten onderwerpen aan een nieuwe wereldorde.

Tot voor kort pronkte Nederland -en ik ook- met het zijn van gidsland, het land dat als voorbeeld werd gezien. Inmiddels zijn wij onze uitzonderingspositie in de wereld kwijt en zijn we meer gaan lijken op een doorsnee Europees land. Gerust ben ik allerminst.