Puzzel Van Almsick valt in elkaar

Franziska van Almsick is een wonderkind uit Berlijn, dat na het afbreken van de muur een probleemkind werd. De zwemster was in 1993, 1994 en 1995 onverslaanbaar, werd toen onuitstaanbaar, maar maakt deze week tijdens het EK in haar eigen bad en stad een prachtige comeback. De 24-jarige Duitse heeft ter bescherming haar eigen muurtje om zich heen gebouwd.

BERLIJN - Franziska van Almsick leek op achttienjarige leeftijd al verloren voor de zwemsport. Ze had goud op haar bankrekening, maar in het bad zwom ze niet meer mee voor de prijzen. De zeemeermin was aangespoeld. Ze had op het droge te veel reclamewerk gedaan, te veel gefeest, te veel van haar geld en roem genoten. Ze had veel te weinig getraind.

Ooit ging alles vanzelf. Ze sprong in het water, wapperde wat met haar handen, spatterde wat met haar voeten en tikte als eerste aan. Zo simpel was het.

Te simpel. Het werd vervelend. De spanning was verdwenen, en te veel ontspanning bleek niet goed voor haar. De trots van Oost én West, het symbool van de Duitse eenwording, ging kopje onder.

Ze werd opnieuw een symbool. Een symbool van de Oost-Duitse ontevredenheid. De blijheid na de val van de muur in 1989 was verdwenen. Er was eenheid beloofd, er was op geld gehoopt. Maar met die Wende kwam er geen weelde, er was slechts werkloosheid, kommer, kwel en jaloezie. ,,We zijn in deze nieuwe wereld tweederangsburgers'', zo drukte Van Almsick het gevoel van onbehagen uit.

De mooie zwemster zwom dankzij alle sponsorcontracten, reclamespotjes en fotoreportages in het geld, maar wist zich er geen raad mee. Het was zelfs beangstigend, met zoveel armoede om zich heen.

,,Als je ons in New York neerzet, zijn wij de mensen die vol verwondering naar de hoge gebouwen staan te kijken. Zij uit het westen gaan er naar binnen om zaken te doen'', zei Van Almsick.

De Oost-Duitsers hadden heimwee naar de muur, die toch zoveel ellende had gebracht. Maar in de nieuwe wereld was het ieder voor zich. In de DDR werd tenminste de armoede nog eerlijk verdeeld.

Ze zwom verder, omdat ze niets anders kon. Maar de overtuiging was weg. Die vlag op haar trainingspak was niet de hare, dat volkslied klonk haar vals in de oren. Ze zonderde zich af van ploeggenoten, die ze niet meer als landgenoten beschouwde. Ze ging haar eigen weg, een doodlopende weg.

De Olympische Spelen van 2000 vormden het dieptepunt. De ooit bewierrookte publiekslieveling 'watertrappelde' op haar beste nummer, de 200 meter vrije slag, naar de kant. Op die afstand vestigde ze in 1994, in Rome, een wereldrecord dat nog steeds staat. In Sydney werd ze elfde. De Duitse pers was meedogenloos: Franziska von Speck.

Er waren al eerder vervelende publicaties en speculaties geweest. Over het vermeende Stasi-verleden van haar moeder Jutta. Doping-verhalen over de DDR-school, waar voormalige wereldtoppers als Kornelia Ender en Kristin Otto onderweg naar records niet alleen maar chloor binnenkregen.

Ze meldde zich vorig jaar af voor de wereldkampioenschappen in Japan. Einde loopbaan, zo leek het. Maar Van Almsick bereidde zich in alle rust voor op het EK, in haar eigen stad. Aan háár kant van waar eens die muur stond.

Er loopt een andere Van Almsick door het Europa Bad, het ondergrondse sportcomplex dat 135 miljoen euro kostte. ,,Vijftien jaar lang bestond mijn leven uit allerlei puzzelstukjes. Pas nu valt alles in elkaar'', zei ze eerder deze week.

Jarenlang was ze de eenling in estafetteploegen. Ze mocht meedoen als er geen betere was. Ze begon dit EK met tweemaal estafettegoud, als één van de vier. ,,Vroeger misgunden we elkaar het succes, maar we zijn ouder en wijzer geworden. We zijn de afgelopen maanden naar elkaar toegegroeid.''

Woensdag pakte ze haar derde gouden medaille, op de 100 meter vrije slag, waar olympisch- en wereldkampioene Inge de Bruijn onbtbrak. Van Almsick had tranen in de haar ogen toen de Duitse vlag de lucht in ging, het volkslied voor haar, voor haar alleen werd gespeeld. Op de tribune zaten buurtgenoten, lotgenoten en vrienden. En haar moeder, die er voor het eerst sinds 1994 weer eens bij was.

,,Dit toernooi kan voor mij niet meer stuk. Na zoveel jaar, na zoveel ellende, nu dit... Prachtig.''

Gisteren meldde ze zich af voor de 100 meter vlinderslag. Vandaag en morgen vervolgt ze haar jacht op goud. De twintigste Europese gouden plak ligt voor haar klaar op de 200 meter vrije slag.

Franziska van Almsick is niet langer de Anna Koernikova van het zwemmen. Waar de Russische tennisster nog worstelt met forehand, backhand en service, heeft de Duitse de slag te pakken.