Klappen maken Monti niet milder

Op de vrije markt, een groot goed in de Europese Unie, is eurocommissaris Monti scheidsrechter. Voor hem is een keertje verkeerd fluiten geen reden om de spelregels te veranderen.

BRUSSEL - Komt eurocommissaris Frits Bolkestein van interne markt namens de Europese Commissie vertellen hoe belangrijk hij een liberale markt vindt, zet zijn collega Mario Monti van mededinging ondernemers weer de voet dwars. Monti controleert of fusies of overnames bedrijven niet te machtig maken. Nu Monti een paar keer is teruggefloten, dachten ondernemers dat hij zijn beleid zou versoepelen. Het tegendeel is waar.

Pijnlijk waren ze wel, de keren dat de Europese rechters een fusieverbod van Monti nietig verklaarden. En niet slechts voor Monti. Alleen al door aan fuseren te denken zetten bedrijven veel op het spel. De onderhandelingen kunnen lang duren en de onvermijdelijke geruchtenstroom is een constante bedreiging voor het vertrouwen van klanten, leveranciers, aandeelhouders en het eigen personeel. En als de fusieplannen eenmaal concreet worden komt een schat aan bedrijfsinformatie op straat te liggen en gaat de markt ermee op de loop. Ziedaar een deel van de ergernis van ondernemers. Ze steken hun nek uit, klagen ze, en dan kan 'zo'n eurocommissarisje' daar een streep door halen. Kan, want hij doet het zelden. Vanaf het van kracht worden van de Europese richtlijn voor mededinging in 1990 heeft de Europese Commissie zo'n 2100 fusieplannen onderzocht en over achttien daarvan een veto uitgesproken. Tot de afgeblazen fusies behoort die van de televisiebedrijven RTL en Endemol in 1995. De Commissie vond dat ze samen te machtig zouden worden op de tv-markt, een argument dat meestal doorslaggevend is.

Grote bedrijven hebben echter grote ego's, en dat maakt de gevallen waarin de Europese Commissie op haar schreden moest terugkeren tot dankbare munitie voor de tegenstanders van het anti-kartelbeleid. Monti is nu vijf keer door het Europese Hof teruggefloten, de laatste twee keer binnen één week. De rechters oordeelden dat Monti geen veto had mogen uitspreken tegen de overname van het Franse bottel- en verpakkingsconcern Sidel door Tetra Laval, en ook niet tegen de overname van het Franse elektronicabedrijf Legrand door Schneider Electric. ,,Zie je wel?'', roepen ondernemers, ,,het EU-beleid deugt niet, maar ondertussen hebben de bedrijven wel een unieke kans verloren.''

Die conclusie trekt Monti echter allerminst. In het voorproefje dat hij deze week gaf op de vernieuwing van het mededingingsbeleid toont hij zich hooguit gevoelig voor de klacht dat het Europese onderzoek fusieprocessen te veel vertraagt. Dat moet sneller, vindt Monti, en daarom mogen bedrijven straks in een eerder stadium hun zegje doen over het belang van de fusie. Maar daar wordt het beleid niet soepeler van, zegt Monti.

Dat is een tegenvaller voor het bedrijfsleven, dat lang probeerde Monti te verleiden tot het Amerikaanse model. Daarin krijgen ondernemers niet alleen vroeg inspraak, maar mogen ze hun fusie ook met veel meer argumenten verdedigen. In de EU is marktaandeel nog het sleutelwoord, in de VS kunnen bedrijven zich ook beroepen op de werkgelegenheid, productontwikkeling of het prijsvoordeel voor de consument dat ze denken te kunnen halen.

Voor dat laatste gaat Monti ook ruimte geven, maar dat doet hem de teugels alleen maar strakker aanhalen. Zijn grootste bezwaar tegen de Amerikaanse praktijk is namelijk dat die daadwerkelijk tot een soepeler anti-kartelbeleid leidt. Daar voelt hij helemaal niets voor. ,,Andere argumenten dan marktaandeel tellen straks ook, maar bedrijven zullen van zeer goeden huize moeten komen om ze hard te maken'', sprak hij waarschuwend, daaraan toevoegend dat hij er niet over piekert zijn vetorecht op te geven.

Er zijn namelijk ook nog andere ondernemers waar hij rekening mee moet houden: Degenen die door de fusies van hun concurrenten in het nauw worden gedreven.