De strijd om het Wertheimer-legaat

* Het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam, dat per 1 januari ontstaat uit de fusie van drie foto-instellingen, wil zich richten op álle fotografie, van professionele foto's tot amateur- en familiekiekjes. Daarmee lonkt het nadrukkelijk naar het legaat van de in 1997 overleden amateurfotograaf H. W. Wertheimer. Die bepaalde in zijn testament dat van zijn nalatenschap (destijds geraamd op 22 miljoen gulden) een fotomuseum moest worden opgericht met speciale aandacht voor amateurfotografie. Het legaat wordt beheerd door het Prins Bernhard Fonds.

Wertheimers geldpot is nog steeds onaangeroerd, maar heeft al heel wat teweeggebracht, zelfs een ordinaire stedenstrijd. Die ontbrandde toen Paul Huf en Adriaan Monshouwer in 1998 met het plan kwamen voor een fotocentrum in Amsterdam, Photo Plaza. Rotterdam lanceerde meteen een ambitieuzer project: samenvoeging van de drie bestaande foto-instellingen met het centrum voor nieuwe media V2 tot een 'beeldinstituut' in het pakhuis Las Palmas. Het Filmmuseum in Amsterdam wilde daar bij aanhaken.

Het onafhankelijke Instituut Collectie Nederland stelde voor het legaat te verdelen over Rotterdam, Amsterdam en Leiden, maar het Prins Bernhard Fonds gaf de voorkeur aan een centrum voor fotografie in Amsterdam. Staatssecretaris Nuis van cultuur zag geen noodzaak voor verhuizing van de foto-instellingen naar Amsterdam. In 1990 vroeg Nuis' opvolger Van der Ploeg Rotterdam en Amsterdam met nieuwe voorstellen te komen. Amsterdam bood het Sweelinck-conservatorium aan, Rotterdam bleef bij Las Palmas. De Raad voor Cultuur koos voor Rotterdam en Van der Ploeg besloot dat het Filmmuseum naar de Maasstad moest verhuizen. Door de ruzie tussen voor- en tegenstanders moest directeur Hoos Blotkamp opstappen. In 2000 besloot Van der Ploeg dat het Filmmuseum in Amsterdam mocht blijven. Toen ook V2 afhaakte, was de basis ontvallen aan Las Palmas. Maar de drie foto-instituten zijn toch weer gaan praten met als uitkomst de oprichting van het 'enige echte' Nederlands Fotomuseum, dat in aanmerking komt voor het legaat. Het wachten is nu op Amsterdam.