Een andere Ad dankzij prikkeltherapie

Dementie wordt tot nu toe vooral bestreden met medicijnen. Maar er kan meer, stelt neuropsycholoog Erik Scherder. Zijn onderzoek richt zich op de inactieve hersencellen. Met stroomstootjes probeert hij die weer in beweging te krijgen.

AMSTERDAM - Op de kast staat een foto van een ouder paar. Zij, een vriendelijk ogende vrouw, heeft haar arm om hem, een lachende man, geslagen. ,,Dat is pas geleden'', zegt Greet Winnubst (74), ,,toen we vijftig jaar getrouwd waren''. Aan de foto is niet af te zien dat haar man Ad (79) aan de ziekte van Alzheimer lijdt. Acht jaar geleden werden de gevolgen van die ziekte zichtbaar. Ad woont nog altijd bij Greet thuis.

,,Ad was altijd heel actief'', vertelt Greet. ,,Op zijn zestigste begon hij nog aan een studie rechten. Dat ging heel goed, totdat hij acht jaar geleden zijn eerste onvoldoende haalde. Ik begreep het niet en hij evenmin. Maar het bleek de eerste onvoldoende van een hele reeks.''

Ad liet de moed zakken en stopte met zijn studie. ,,Vanaf dat moment ging alles minder'', vertelt Greet. ,,De fietstochten werden korter, de krant legde hij steeds vaker ongelezen opzij. Hij ging ook slechter slapen en werd afwezig.'' Een onderzoek begin vorig jaar wees uit dat Ad leed aan de ziekte van Alzheimer, iets wat Greet al langer vermoedde. ,,Een normaal gesprek was toen al niet meer mogelijk. 's Nachts wilde hij elk uur zijn bed uit; overdag viel hij vaak in slaap.''

,,Een belangrijk kenmerk van Alzheimer is verstoring van de biologische klok'', zegt onderzoeker Scherder. ,,Patiënten zijn 'snachts vaak onrustig. Dat levert ook slapeloze nachten voor de partner op. Uiteindelijk zit er voor de partner niets anders op dan te kiezen voor een verzorgingshuis.''

Ad en Greet werden als proefpersonen gevraagd voor Scherders onderzoek. Greet: ,,Het klonk vreemd: ik moest Ad zes weken dagelijks stroomschokjes toedienen. Dat ging via een apparaatje waaraan twee snoertjes met electrodes zaten. Die moest ik in zijn nek plakken.''

Greet was op dat moment ten einde raad. ,,We hadden al verschillende medicijnen uitgeprobeerd. Het medicijn dat Ad toen slikte werkte wel, maar had zware bijwerkingen; hij ging er slecht van lopen, kon nauwelijks meer een kopje oppakken. Door Ads nachtelijke onrust sliep ik ook slecht. Ik had alles over voor verbetering van de situatie.''

Zes weken bediende Greet dagelijks het stroomschokapparaat. Er gebeurde niets. Greet: ,,Na zes weken hoorden we dat we in de placebo-groep zaten. Het apparaat diende dus geen schokjes toe. Ik heb de onderzoekers toen gevraagd of we nog een keer mee konden doen.''

Tijdens het tweede onderzoek merkte Greet duidelijk verschil. ,,Na een week liep Ad met de krant de tuin in. Mijn mond viel open van verbazing. Hij ging nooit meer uit zichzelf naar buiten en las ook nauwelijks meer de krant.'' Ad begon ook beter te slapen en viel overdag minder vaak in slaap. ,,Het rumoer van de buurtkinderen stoorde hem niet langer en gesprekken tussen ons kwamen weer meer op gang.'' Na die zes weken volgden zes weken zonder prikkels. ,,Dat hoorde bij het onderzoek'', zegt Greet, ,,maar ik vond het vreselijk. Ad zakte weer terug naar zijn oude niveau.''

,,Dat zien we bij alle proefpersonen'', zegt Scherder. ,,Daaruit blijkt in ieder geval dat de behandeling effect heeft. Natuurlijk hebben we liever een blijvend effect. Maar zo werkt het niet. De hersencellen blijven alleen actief wanneer de prikkel elke dag wordt toegediend.''

Voortduring van de behandeling viel echter buiten het onderzoek. Scherder: ,,Gelukkig hebben we afspraken kunnen maken met zorgverzekeraars Achmea en ZAO. Van de proefpersonen die verder willen, vergoeden zij de behandeling.''

Greet en Ad maken van die regeling gebruik. ,,Dat apparaatje heeft mij veel rust gebracht'', zegt Greet. ,,Ad is minder achterdochtig geworden en beter aanspreekbaar. Als ik nu met hem ga wandelen, weet ik dat hij het zeker 25 minuten volhoudt.''