Het broekpak

De bovenste regionen van de Nederlandse politiek en het bedrijfsleven zijn nog altijd één groot mannenbolwerk. Als de vrouwenemancipatie in het huidige tempo doorgaat zal het nog 'zeker 350 jaar duren eer die voor de helft uit vrouwen bestaan', brieste de oud-VVD-politica Neelie Kroes deze week, op een avond belegd door de werkgroep Vrouw & Media. En dat is nog rijkelijk optimistisch, voegde ze er smalend aan toe. Het betekent hoe dan ook vooruitgang, terwijl er in de politiek sprake is van een 'duiksprong naar beneden'.

De feiten geven mevrouw Kroes geen ongelijk. Zelfs in de lagere echelons stagneert de emancipatie, zo konden we vorige week lezen in de Emancipatiemonitor van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Het hoogste criterium voor vrouwen schijnt tegenwoordig te zijn dat een baan 'leuk' moet zijn. Zo niet, dan blijft de vrouw liever thuis, daarmee de inrichting en vormgeving van de samenleving overlatend aan mannen, zoals dat door de eeuwen altijd is gebeurd. Een enkele uitzondering in perioden van matriarchaat daargelaten. Behoort een echte doorbraak eigenlijk wel tot de mogelijkheden?

Natuurlijk wel, de vraag is alleen hoe. Die hoe-vraag speelde ook al een belangrijke rol toen Anneke Goudsmit van D66 in 1968 haar opwachting maakte in de Tweede Kamer, een van de weinige vrouwen toen (er zaten geloof ik acht vrouwen in de Kamer), die bovendien ook nog een representante was van een protestpartij, die zich, net als de LPF nu, tegen het establishment keerde. Die Anneke Goudsmit lezen we in het deze week gepresenteerde jaarboek parlementaire geschiedenis stapte op een dag naar Hans van Mierlo en zei: ,,Hans, ik heb een leuk broekpak gekocht. Eigenlijk zou ik dat gewoon in de Kamer willen dragen. Vind jij dat dit kan?'' Waarop Van Mierlo sprak: ,,Ja, ik vond dat het wel kon, maar misschien dachten de anderen daar anders over. Toen hebben we een fractievergadering georganiseerd. Over de vraag of Anneke een broekpak aan kon! Iedereen vond van wel. Maar wat een hilariteit toen zij voor het eerst in dat pak in de Kamer verscheen. Foto's op de voorpagina's van de kranten.''

Het lijkt een onschuldige gebeurtenis, die niet meer om het lijf had dan dat Goudsmit iets leuks wilde aantrekken. Maar uit het feit dat Van Mierlo het nodig vond hiervoor de fractie bijeen te roepen, blijkt wel dat er toch iets bijzonders aan de hand was. Het broekpak maakte zichtbaar dat de vrouw zich opmaakte de man op zijn eigen terrein en in zijn eigen kleren te verslaan. Zoals mevrouw Kroes haar strategie verklaarde om in een door mannen gedomineerde omgeving te overleven: ,,Zo'n vijftig jaar heb ik in een mannenwereld geopereerd en daarbij het stoerebinkengedrag gepropageerd: niet zeuren, meiden, brutaal zijn dan kom je er wel. Maar nu is het mooi geweest, want zo kan het niet''.

Geef Neelie Kroes eens ongelijk. Een dergelijke strategie produceert alleen maar vrouwen die in een mannenwereld in gedrag en kleding nauwelijks van mannen zijn te onderscheiden. Bovendien schoot het niet op ook: politiek en bedrijfsleven bleven gewoon een mannenbolwerk. Hoogste tijd daarom om het over een andere boeg te gooien. Het mannenbolwerk zal moeten vervrouwelijken. De politiek zal minder 'hanig' moeten worden, zoals Jeltje van Nieuwenhoven stelt. En ongetwijfeld heeft ze gelijk dat met een flinke scheut vrouwelijkheid politiek en bedrijfsleven behoorlijk zullen opfleuren en de samenleving als geheel er ongetwijfeld wel bij zal varen.

Blijft de vraag: hoe krijgen vrouwen dat voor elkaar? Want denk maar niet dat mannen eigener beweging ruimte vrijmaken. Dat hebben we bij de laatste kabinetsformatie wel gezien. En het lukt ook al niet zolang vrouwen werk alleen maar als iets 'leuks' beschouwen en ogenblikkelijk besluiten thuis te gaan zitten, zodra het tegenvalt. Vrouwen (en trouwens ook mannen) zullen iets met de samenleving moeten. Met of zonder broekpak.